Kỹ thuật lấy mẫu

Kỹ thuật lấy mẫu (Sampling Technique) là gì?

Kỹ thuật lấy mẫu là phương pháp khoa học để chọn ra một tập con đại diện từ tổng thể nghiên cứu, nhằm suy rộng kết luận cho toàn bộ tổng thể mà không cần khảo sát hết. Trong ngân hàng, kỹ thuật lấy mẫu được sử dụng rộng rãi trong kiểm toán, đánh giá rủi ro tín dụng, nghiên cứu thị trường và thẩm định chất lượng khoản vay.

Đặc điểm

• Lấy mẫu ngẫu nhiên đơn giản: mỗi đơn vị có xác suất được chọn như nhau, phù hợp với tổng thể đồng nhất.
• Lấy mẫu phân tầng (Stratified): chia tổng thể thành các tầng (ví dụ: theo nhóm khách hàng VIP, doanh nghiệp lớn, SME) rồi lấy mẫu trong từng tầng.
• Lấy mẫu cụm (Cluster): chọn ngẫu nhiên các cụm địa lý hoặc chi nhánh, thường dùng khi tổng thể phân tán rộng.
• Lấy mẫu hệ thống: chọn cách quãng đều (ví dụ: cứ 10 hồ sơ lấy 1), tiết kiệm thời gian nhưng cần cẩn trọng tính chu kỳ.

Ví dụ

Ngân hàng ABC cần kiểm tra chất lượng 100.000 hồ sơ tín dụng. Phòng Kiểm toán nội bộ sử dụng kỹ thuật lấy mẫu phân tầng theo 4 nhóm: nhóm xếp hạng A (20%), B (30%), C (30%), D (20%). Mỗi tầng lấy ngẫu nhiên 5% số hồ sơ, đảm bảo tỷ lệ nợ xấu được phát hiện chính xác hơn so với lấy mẫu ngẫu nhiên đơn giản. Theo Thông tư 39/2011/TT-NHNN về kiểm toán nội bộ, ngân hàng phải áp dụng phương pháp lấy mẫu có cơ sở thống kê và lưu hồ sơ phương pháp luận để NHNN giám sát.