Phương pháp xếp hạng nội bộ

Phương pháp xếp hạng nội bộ (IRB) là gì?

Phương pháp xếp hạng nội bộ (tiếng Anh: Internal Ratings-Based Approach, viết tắt: IRB) là phương pháp tính vốn yêu cầu đối với rủi ro tín dụng trong đó ngân hàng sử dụng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ kết hợp các ước lượng tham số rủi ro do chính ngân hàng xây dựng để xác định mức vốn phù hồi. Phương pháp này được quy định tại Thông tư 41/2016/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (có hiệu lực từ ngày 01/02/2017), hướng dẫn tỷ lệ an toàn vốn theo Basel II.

Đặc điểm chính

• Ngân hàng tự xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng cho từng phân khúc khách hàng (doanh nghiệp, bán lẻ, ngân hàng).
• Bốn tham số rủi ro cốt lõi: xác suất vỡ nợ (PD), tỷ lệ tổn thất (LGD), mức phơi nhiễm (EAD) và kỳ hạn danh nghĩa (M).
• Hai cấp độ triển khai: IRB cơ sở (Foundation IRB - chỉ tự ước lượng PD) và IRB nâng cao (Advanced IRB - ước lượng cả 4 tham số).
• Đòi hỏi cơ sở dữ liệu lịch sử tối thiểu 5 năm, quy trình kiểm định mô hình (back-testing) chặt chẽ và NHNN phê duyệp trước khi áp dụng.
• Mức vốn yêu cầu thường thấp hơn phương pháp chuẩn hóa, khuyến khích quản trị rủi ro chủ động.

Ví dụ minh họa

Ngân hàng X áp dụng IRB nâng cao cho danh mục cho vay doanh nghiệp. Một khoản vay 500 tỷ đồng có PD = 1,5%, LGD = 40%, EAD = 500 tỷ, M = 3 năm. Thay vì dùng hệ số cố định 100% như phương pháp chuẩn hóa, ngân hàng tính được vốn yêu cầu khoảng 24 tỷ đồng, giúp giải phóng vốn cho các khoản vay khác.