Hệ số CAR

Hệ số CAR là gì?

Hệ số CAR (Capital Adequacy Ratio - Tỷ lệ an toàn vốn) là chỉ tiêu tài chính quan trọng phản ánh mức độ đủ vốn của ngân hàng, tính bằng tỷ số giữa Vốn tự có và Tổng tài sản có rủi ro tính trọng số. Đây là chuẩn mực bắt buộc theo Basel II/III được áp dụng tại Việt Nam nhằm đảm bảo an toàn hệ thống ngân hàng.

Đặc điểm

• Ngân hàng Nhà nước (NHNN) quy định CAR tối thiểu 8% tại Thông tư 22/2019/TT-NHNN, có hiệu lực từ 01/01/2020, và Điều 143 Luật Các TCTD 2024 (số 27/2024/QH15).
• Vốn tự có = Vốn cấp 1 (cổ phần phổ thông, thặng dư vốn cổ phần, lợi nhuận giữ lại, quỹ dự trữ) + Vốn cấp 2 (trái phiếu cổ phần ưu đãi, công cụ nợ thứ cấp, dự phòng bổ sung).
• Tài sản có rủi ro gồm 3 nhóm: rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường và rủi ro hoạt động (theo IRB/STD).
• Trọng số rủi ro phổ biến: 0% với Chính phủ VN, 20% với NHNN, 100% với doanh nghiệp, 150% với nợ quá hạn, 250% với vốn góp.
• Khi CAR < 8%, TCTD bị hạn chế chi trả cổ tức, mở rộng quy mô hoạt động, buộc lập phương án tăng vốn theo Thông tư 22/2019.

Ví dụ

Ngân hàng A có vốn tự có 10.000 tỷ đồng, tổng tài sản có rủi ro tính trọng số 100.000 tỷ đồng → CAR = 10.000/100.000 = 10%, vượt mức tối thiểu 8%, đảm bảo buffer an toàn 2%. Trường hợp Ngân hàng B có CAR 7% sẽ bị NHNN giám sát đặc biệt, yêu cầu tăng vốn trong 12 tháng theo Điều 144 Luật Các TCTD 2024.