Rủi ro đạo đức

Rủi ro đạo đức là gì?

Rủi ro đạo đức (Moral Hazard) là tình trạng một bên trong giao dịch có xu hướng chấp nhận hành vi rủi ro hơn sau khi đã được bảo vệ khỏi những hậu quả tiêu cực tiềm ẩn. Thuật ngữ phổ biến trong ngân hàng, bảo hiểm và tài chính khi một bên được "che chắn" bởi bên thứ ba (Chính phủ, công ty bảo hiểm) sẽ bớt thận trọng hơn trong quyết định của mình.

Đặc điểm

• Phát sinh sau khi hợp đồng được ký kết (ex-post), khác với lựa chọn ngược (adverse selection).
• Bên được bảo vệ không phải gánh chịu toàn bộ chi phí của hành vi rủi ro.
• Khó phát hiện do hành vi có chủ đích, thường bị che giấu bởi thông tin bất đối xứng.
• Đòi hỏi cơ chế giám sát, quản trị rủi ro và cam kết có ràng buộc pháp lý.

Ví dụ

Một ngân hàng thương mại được Chính phủ bảo lãnh có thể tiếp tục cho vay vào các dự án rủi ro cao (BĐS đầu cơ, trái phiếu "rác") vì tin rằng sẽ không phải chịu hậu quả nặng nề nhất. Theo Luật Các tổ chức tín dụng 2010 (sửa đổi 2024), Điều 16 yêu cầu hệ thống quản trị rủi ro chặt chẽ; Thông tư 13/2018/TT-NHNN quy định giới hạn cấp tín dụng để kiểm soát tình trạng này.