Sức mua tương đương

Sức mua tương đương (PPP - Purchasing Power Parity) là gì?

Sức mua tương đương (Purchasing Power Parity - PPP) là lý thuyết kinh tế được nhà kinh tế học Thụy Điển Gustav Cassel đề xuất năm 1918, cho rằng tỷ giá hối đoái giữa hai đồng tiền phải phản ánh khả năng mua sắm tương đương của hai đồng tiền đó đối với cùng một giỏ hàng hóa và dịch vụ. Nói cách khác, một USD tại Mỹ và số tiền quy đổi tương ứng tại Việt Nam phải mua được lượng hàng hóa có giá trị như nhau.

Đặc điểm và công thức

• Công thức cơ bản: tỷ giá PPP = Giá hàng hóa A tại quốc gia 1 / Giá hàng hóa A tại quốc gia 2.
• Dạng tuyệt đối: hai giỏ hàng hóa giống nhau có giá bằng nhau sau quy đổi theo tỷ giá.
• Dạng tương đối: tỷ giá điều chỉnh theo tỷ lệ lạm phát chênh lệch giữa hai nước.
• Ứng dụng: World Bank, IMF sử dụng PPP để so sánh GDP bình quân đầu người giữa các quốc gia; Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) tham chiếu PPP trong một số báo cáo nghiên cứu về thị trường ngoại hối.

Ví dụ minh họa

Một ổ bánh mì Big Mac có giá 5,65 USD tại Mỹ và 70.000 VND tại Việt Nam (giả định). Theo Big Mac Index của The Economist (2024), tỷ giá PPP được tính là: 70.000 / 5,65 ≈ 12.389 VND/USD. Nếu tỷ giá thị trường là 25.000 VND/USD, đồng VND bị định giá thấp hơn khoảng 50% so với sức mua thực tế. Tại Việt Nam, Quyết định 324/2016/QĐ-TTg về danh mục chỉ tiêu thống kê quốc gia cũng quy định sử dụng chỉ số PPP trong so sánh quốc tế về mức sống và thu nhập. Tuy nhiên, PPP còn hạn chế vì không phản ánh yếu tố phi thương mại (nhà ở, dịch vụ công), chất lượng sản phẩm khác nhau giữa các nước.