Mô hình VaR lịch sử

Mô hình VaR lịch sử là gì?

Mô hình VaR lịch sử (Historical Value at Risk) là phương pháp ước tính giá trị rủi ro (VaR) dựa trên phân phối lợi suất thực tế trong quá khứ, thuộc nhóm phương pháp phi tham số (non-parametric). Phương pháp này sử dụng trực tiếp dữ liệu lịch sử về lợi suất của danh mục đầu tư để xây dựng phân phối lợi suất, từ đó xác định mức lỗ tối đa có thể xảy ra tại một mức độ tin cậy cho trước. Tại Việt Nam, mô hình VaR lịch sử được các ngân hàng thương mại áp dụng trong quản trị rủi ro thị trường theo khung Basel II/III, được hướng dẫn tại Thông tư 13/2018/TT-NHNN về hệ thống kiểm soát nội bộ và Quyết định 1606/QĐ-NHNN về lộ trình áp dụng Basel II.

Đặc điểm

• Phi tham số: Không giả định về phân phối xác suất cụ thể (như phân phối chuẩn), phản ánh thực tế thị trường.
• Sử dụng dữ liệu lịch sử: Thường dùng 250-500 phiên giao dịch gần nhất (khoảng 1-2 năm).
• Đơn giản, trực quan: Dễ triển khai, kết quả dễ giải thích cho ban lãnh đạo.
• Phản ánh sự kiện cực đoan: Nếu giai đoạn lịch sử có khủng hoảng (như 2008), VaR sẽ phản ánh rủi ro đó.
• Hạn chế: Nhạy cảm với độ dài cửa sổ lịch sử; giả định quá khứ sẽ lặp lại.

Ví dụ

Ngân hàng ABC có danh mục đầu tư trái phiếu trị giá 100 tỷ đồng. Áp dụng mô hình VaR lịch sử với 250 phiên giao dịch gần nhất, tại mức tin cậy 99% (1% xấu nhất), khoản lỗ tối đa một ngày là 1,8 tỷ đồng. Như vậy VaR 1 ngày = 1,8% × 100 tỷ = 1,8 tỷ đồng. Kết quả này được báo cáo cho Hội đồng ALCO theo quy định tại Thông tư 13/2018/TT-NHNN.