Kiểm định giả thuyết

Kiểm định giả thuyết là gì?

Kiểm định giả thuyết (Hypothesis Testing) là phương pháp thống kê suy diễn dùng để đưa ra quyết định về một giả thuyết nào đó đối với tổng thể dựa trên dữ liệu mẫu. Phương pháp này được ứng dụng rộng rãi trong phân tích rủi ro, xếp hạng tín dụng và kiểm định mô hình tại các ngân hàng thương mại Việt Nam theo chuẩn Basel II/III được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) khuyến khích áp dụng.

Đặc điểm

• Giả thuyết không (H₀): Giả thuyết mặc định ban đầu, ví dụ: tỷ lệ nợ xấu bằng 3%.
• Giả thuyết đối (H₁): Giả thuyết ngược lại cần kiểm chứng.
• Mức ý nghĩa (α): Thường chọn 5% hoặc 1% theo quy ước ngân hàng.
• Giá trị p (p-value): Xác suất quan sát dữ liệu nếu H₀ đúng. Nếu p < α thì bác bỏ H₀.
• Sai lầm loại I và II: Bác bỏ H₀ khi H₀ đúng (loại I), chấp nhận H₀ khi H₀ sai (loại II).

Ví dụ

Ngân hàng ABC muốn kiểm tra xem tỷ lệ nợ xấu danh mục cho vay có vượt mức 3% quy định tại Thông tư 39/2016/TT-NHNN về hoạt động cho vay hay không. Với mẫu 1.000 khoản vay, tỷ lệ nợ xấu quan sát 3,8%, kiểm định Z một phía cho p-value = 0,012 < α = 0,05. Ngân hàng bác bỏ H₀, kết luận tỷ lệ nợ xấu vượt ngưỡng an toàn và phải xây dựng phương án xử lý, trích lập dự phòng theo Thông tư 11/2021/TT-NHNN.