Thanh toán bù trừ chứng khoán

Thanh toán bù trừ chứng khoán là gì?

Thanh toán bù trừ chứng khoán (Securities Clearing) là quá trình xác định, đối chiếu và tính toán nghĩa vụ giao nhận chứng khoán, thanh toán tiền giữa các thành viên tham gia giao dịch sau khi lệnh được khớp trên hệ thống, đồng thời thực hiện chuyển giao chứng khoán và tiền theo kết quả đã được xác nhận. Đây là khâu trung gian bắt buộc giữa khớp lệnh và hoàn tất giao dịch, giúp loại bỏ rủi ro đối tác và đảm bảo an toàn cho thị trường.

Đặc điểm chính

• Theo Điều 44 Luật Chứng khoán 2019 (Luật 54/2019/QH14), hoạt động bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán phải thực hiện thông qua Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam (VSDC).
• Áp dụng nguyên tắc "giao chứng khoán đối với thanh toán tiền" (Delivery Versus Payment - DVP) theo Quy chế bù trừ và thanh toán do VSDC ban hành, hướng dẫn tại Nghị định 155/2020/NĐ-CP.
• Chu kỳ thanh toán hiện hành là T+2 đối với cổ phiếu trên HOSE, HNX theo Quyết định 87/QĐ-UBCK (2017).
• Thành viên bù trừ phải nộp ký quỹ đảm bảo thanh toán cho VSDC và chịu trách nhiệm đối với nghĩa vụ của khách hàng.

Ví dụ minh họa

Nhà đầu tư A mua 1.000 cổ phiếu VCB giá 95.000 đồng/cổ phiếu trên HOSE ngày T, tổng giá trị giao dịch 95 triệu đồng. Đến ngày T+2, VSDC thực hiện bù trừ: tài khoản chứng khoán của A được ghi tăng 1.000 cổ phiếu, đồng thời tài khoản tiền bị trừ 95 triệu đồng (cộng phí giao dịch, lưu ký). Việc chuyển giao tiền và cổ phiếu chỉ hoàn tất khi cả hai bên đáp ứng đủ nghĩa vụ, đảm bảo không xảy ra tình trạng một bên nhận tiền nhưng không nhận được chứng khoán hoặc ngược lại.