Rủi ro hoạt động

Rủi ro hoạt động là gì?

Rủi ro hoạt động (Operational Risk) là nguy cơ tổn thất do các yếu tố nội bộ (quy trình, con người, hệ thống) hoặc sự cố bên ngoài gây ra. Theo Khoản 2 Điều 4 Thông tư 13/2018/TT-NHNN về hệ thống kiểm soát nội bộ, đây là một trong những rủi ro trọng yếu mà tổ chức tín dụng phải nhận diện, đo lường và kiểm soát. Khái niệm này phù hợp với chuẩn mực quốc tế Basel II mà NHNN Việt Nam đang áp dụng dần.

Đặc điểm

• Gian lận nội bộ: Nhân viên lợi dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản khách hàng hoặc ngân hàng.
• Gian lận bên ngoài: Tội phạm công nghệ cao, lừa đảo qua mạng (phishing, skimming thẻ).
• Yếu tố con người: Lỗi vận hành, nhập liệu sai, thiếu đào tạo, vi phạm quy trình nội bộ.
• Hệ thống: Sự cố công nghệ thông tin, gián đoạn dịch vụ, mất dữ liệu, tấn công mạng.
• Sự cố bên ngoài: Thiên tai, dịch bệnh, mất điện diện rộng, biến động chính sách.

Ví dụ

Tháng 9/2019, một nhân viên ngân hàng tại TP.HCM chiếm đoạt hơn 30 tỷ đồng tiền gửi tiết kiệm của khách hàng bằng cách giả mạo chữ ký - đây là điển hình gian lận nội bộ, vi phạm nguyên tắc kiểm soát giao dịch theo Điều 17 Thông tư 13/2018/TT-NHNN. Một ví dụ khác: Sự cố ngừng hoạt động hệ thống ATM toàn quốc năm 2020 do lỗi trung gian thanh toán đã gây thiệt hại uy tín và chi phí khắc phục lớn, buộc NHNN rà soát lại quy trình vận hành theo yêu cầu tại Điều 11 Thông tư 13/2018/TT-NHNN.