Đệm vốn phản chu kỳ

Đệm vốn phản chu kỳ (CCyB) là gì?

Theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 22/2019/TT-NHNN), Đệm vốn phản chu kỳ (Countercyclical Capital Buffer - CCyB) là loại vốn tự có bổ sung mà các ngân hàng phải duy trì khi tín dụng tăng trưởng quá nóng so với xu hướng dài hạn, nhằm hạn chế rủi ro tích tụ trong hệ thống tài chính. Công cụ này tuân thủ chuẩn Basel III.

Đặc điểm

• Mức đệm tối đa 2,5% tổng tài sản có rủi ro (RWA), dao động từ 0% đến 2,5% tùy theo chu kỳ tín dụng.
• Công thức tính: Dựa trên chênh lệch giữa tỷ lệ tín dụng/GDP hiện tại so với xu hướng dài hạn (credit-to-GDP gap). Khi gap vượt ngưỡng 2-3%, NHNN sẽ tăng CCyB.
• Tự động giảm khi khủng hoảng: Trong giai đoạn suy thoái, NHNN giảm hoặc về 0% để giải phóng vốn cho ngân hàng cho vay.
• Cấu thành: Phải sử dụng vốn CET1 (vốn cấp 1 loại 1) chất lượng cao nhất.
• Áp dụng đồng loạt: Toàn bộ ngân hàng trong hệ thống phải tuân thủ theo thời điểm do NHNN công bố.

Ví dụ

Giai đoạn 2016-2019, NHNN áp dụng CCyB ở mức 0% do tín dụng tăng trưởng hợp lý (khoảng 14-18%/năm). Năm 2020, để ứng phó đại dịch Covid-19, NHNN tiếp tục giữ mức 0% nhằm hỗ trợ thanh khoản. Từ năm 2022, khi tín dụng tăng nóng lên trên 24%/năm, NHNN đã nâng CCyB lên 0,5-1% đối với các ngân hàng. Ví dụ: một ngân hàng có RWA 500.000 tỷ đồng phải trích thêm 2.500-5.000 tỷ đồng vốn CET1 dự trữ, hạn chế khả năng cho vay rủi ro trong giai đoạn nóng.