Chứng khoán phái sinh

Chứng khoán phái sinh là gì?

Chứng khoán phái sinh (Derivatives) là công cụ tài chính có giá trị phụ thuộc (phái sinh) vào giá trị của một hoặc nhiều tài sản cơ sở như cổ phiếu, chỉ số chứng khoán, lãi suất, tỷ giá hoặc hàng hóa. Theo Điều 4 khoản 1 Luật Chứng khoán 2019 và Nghị định 60/2015/NĐ-CP, chứng khoán phái sinh tại Việt Nam bao gồm: hợp đồng tương lai, quyền chọn, hợp đồng hoán đổi, hợp đồng kỳ hạn và các loại khác do Bộ Tài chính quy định.

Đặc điểm

• Giá trị phái sinh: Không có giá trị nội tại, được xác định bởi biến động của tài sản cơ sở.
• Đòn bẩy tài chính: Kiểm soát tài sản giá trị lớn với vốn nhỏ.
• Đa dạng mục đích: Phòng ngừa rủi ro, đầu cơ hoặc arbitrage.
• Quản lý bởi VSD và HNX: Thanh toán bù trừ do Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam (VSD) thực hiện.
• Rủi ro cao: Có thể thua lỗ vượt quá số vốn ban đầu bỏ ra.

Ví dụ

Công ty X xuất khẩu có khoản phải thu 1 triệu USD sau 3 tháng, lo ngại tỷ giá USD/VND giảm. Công ty mua quyền chọn bán USD (put option) với tỷ giá thực hiện 25.000đ/USD, phí 100 triệu đồng. Nếu 3 tháng sau tỷ giá giảm còn 24.500đ, công ty thực hiện quyền bán ở 25.000đ, bù đắp khoản lỗ 500 triệu đồng. Nếu tỷ giá tăng, công ty không thực hiện quyền và chỉ mất phí đã trả.