Chứng khoán hóa

Chứng khoán hóa là gì?

Chứng khoán hóa (Securitization) là quá trình tài chính trong đó các tài sản kém thanh khoản như khoản vay, nợ phải thu, bất động sản được gộp lại thành một pool và chuyển đổi thành chứng khoán có thể giao dịch trên thị trường vốn. Theo Luật Chứng khoán 2019 (Điều 4, Khoản 30), chứng khoán hóa là phương thức phát hành chứng khoán có tài sản đảm bảo được hình thành từ tài sản tài chính, phải tuân thủ quy định về phát hành và công bố thông tin.

Đặc điểm

• Tăng tính thanh khoản: Biến tài sản phi lưu động (illiquid) thành chứng khoán dễ mua bán trên thị trường sơ cấp và thứ cấp.
• Chuyển rủi ro tín dụng: Tổ chức phát hành gốc chuyển rủi ro vỡ nợ sang nhà đầu tư nắm giữ chứng khoán.
• Sử dụng SPV: Tài sản được bán cho cô ty mua bán nợ mục đích đặc biệt (SPV) nhằm cách ly rủi ro phá sản (bankruptcy remote).
• Phân chia dòng tiền: Dòng tiền từ tài sản cơ sở phân bổ cho nhà đầu tư theo thứ tự ưu tiên đã xác định trước.
• Giảm chi phí vốn: Phát hành chứng khoán thường có chi phí thấp hơn so với huy động vốn qua tiền gửi tiết kiệm hoặc vay liên ngân hàng.

Ví dụ

Ngân hàng B có danh mục cho vay doanh nghiệp SME 10.000 tỷ đồng kém thanh khoản. Ngân hàng thực hiện chứng khoán hóa: bán các khoản vay cho SPV, SPV phát hành chứng khoán đảm bảo bằng tài sản (ABS) trị giá 8.000 tỷ đồng ra công chúng. Theo Thông tư 09/2015/TT-NHNN và Thông tư 21/2018/TT-NHNN sửa đổi, hoạt động này giúp ngân hàng thu hồi vốn, cải thiện tỷ lệ an toàn vốn (CAR) theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN, đồng thời mở rộng tín dụng cho nền kinh tế.