Xung đột lợi ích

Xung đột lợi ích là gì?

Xung đột lợi ích (Conflict of Interest) là tình huống pháp lý và đạo đức nghề nghiệp, trong đó lợi ích cá nhân (hoặc nhóm thân hữu) của người có nghĩa vụ nghề nghiệp mâu thuẫn trực tiếp hoặc gián tiếp với lợi ích hợp pháp của tổ chức, khách hàng hoặc công chúng. Trong lĩnh vực ngân hàng, đây là một trong những rủi ro trọng yếu cần được kiểm soát chặt chẽ.

Đặc điểm và biểu hiện thường gặp

• Mâu thuẫn về lợi ích tài chính: Cán bộ tín dụng sở hữu cổ phần tại doanh nghiệp vay vốn.
• Mâu thuẫn về quan hệ: Kiểm toán viên nội bộ kiểm toán giao dịch của người nhà, bạn bè.
• Mâu thuẫn về nghĩa vụ: Người quản lý vừa làm việc cho ngân hàng vừa là thành viên HĐQT công ty khách hàng.
• Quy tắc phòng ngừa: Công khai hóa (disclosure), tách bạch chức năng, kiêm nhiệm hạn chế, từ chối tham gia quyết định.

Ví dụ và quy định pháp luật Việt Nam

Điều 3 và Điều 24 Luật Phòng, chống tham nhũng 2018 (sửa đổi) định nghĩa và yêu cầu phòng ngừa xung đột lợi ích trong khu vực công. Trong ngân hàng, Thông tư 06/2022/TT-NHNN về kiểm toán nội bộ yêu cầu kiểm toán viên từ chối thực hiện cuộc kiểm toán liên quan đến đối tượng có quan hệ huyết thống hoặc tài chính. Bộ Quy tắc Ứng xử theo Quyết định 478/QĐ-NHNN cấm cán bộ nhận hoa hồng, quà tặng vượt quá giá trị quy định. Ví dụ: Trưởng phòng tín dụng chi nhánh A không được phê duyệt khoản vay cho công ty do vợ mình làm Giám đốc tài chính; trường hợp vi phạm, có thể bị xử lý kỷ luật và truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 219 Bộ luật Hình sự 2015 (tham ô tài sản).