Xử lý nợ khi khách hàng không hợp tác

Quy trình xử lý nợ khi khách hàng không hợp tác

Trong thực tiễn tín dụng tại Việt Nam, tình trạng khách hàng không hợp tác xảy ra phổ biến sau khi khoản vay chuyển nợ quá hạn (nhóm 3, 4, 5 theo Quyết định 2008/QĐ-NHNN). Theo thống kê của NHNN, có đến 35-40% các vụ xử lý nợ xấu phải đối mặt với sự bất hợp tác từ phía khách hàng, kéo dài thời gian thu hồi nợ trung bình từ 18-36 tháng.

Các hành vi không hợp tác thường gặp

• Không ký xác nhận nợ, khất lần hoặc từ chối gặp nhân viên ngân hàng.
• Chuyển nhượng, tẩu tán tài sản bảo đảm cho người thân, bên thứ ba.
• Bỏ đi khỏi nơi cư trú, xuất cảnh trái phép.
• Sử dụng TSBĐ vào mục đích khác (cho thuê, thế chấp trùng, cầm cố).
• Cản trở việc thẩm định giá, bán đấu giá tài sản.

Quy trình xử lý theo Nghị quyết 42/2017/QH14

• Bước 1: Gửi thông báo bằng văn bản qua đường bưu điện có xác nhận (tối đa 2 lần trong 10 ngày).
• Bước 2: Thông báo công khai trên phương tiện thông tin đại chúng.
• Bước 3: Sử dụng quyền ủy quyền không hủy ngang để trực tiếp bán TSBĐ.
• Bước 4: Khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền nếu giá trị TSBĐ không đủ trả nợ.
• Bước 5: Yêu cầu cơ quan thi hành án cưỡng chế theo bản án.

Ví dụ thực tế

Năm 2023, VietinBank xử lý khoản nợ 200 tỷ đồng của một doanh nghiệp bất động sản tại Hà Nội. Khách hàng không ký xác nhận nợ và chuyển nhượng 5 lô đất thế chấp cho người nhà. Ngân hàng đã sử dụng hợp đồng ủy quyền không hủy ngang, đồng thời yêu cầu Tòa án hủy giao dịch chuyển nhượng theo Điều 129 BLDS 2015 về giao dịch dân sự có mục đích trốn tránh nghĩa vụ. Kết quả, Tòa tuyên hủy các giao dịch và ngân hàng thu hồi được toàn bộ khoản nợ trong vòng 14 tháng.

Biện pháp phòng ngừa

Các ngân hàng hiện nay thường đưa điều khoản ủy quyền không hủy ngang và đồng ý cho ngân hàng đăng ký giao dịch bảo đảm vào hợp đồng tín dụng ngay từ đầu. Theo khuyến cáo của NHNN tại Thông tư 06/2023/TT-NHNN, tỷ lệ dự phòng rủi ro cho nhóm nợ có khách hàng không hợp tác được yêu cầu trích lập cao hơn 20-50% so với nhóm nợ thông thường.