Tiền gửi bắt buộc

Tiền gửi bắt buộc là gì?

Tiền gửi bắt buộc (Required Reserve Deposit) là khoản tiền mà tổ chức tín dụng (TCTD) và chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam phải gửi tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) theo tỷ lệ dự trữ bắt buộc do NHNN quy định đối với từng loại tiền gửi. Đây là kết quả cụ thể của việc áp dụng tỷ lệ dự trữ bắt buộc.

Đặc điểm

• Tính chất bắt buộc: TCTD phải duy trì liên tục, không được rút trước thời hạn; vi phạm sẽ bị xử phạt theo quy định.
• Hình thức: Gửi vào tài khoản tiền gửi tại NHNN (Chi nhánh NHNN tỉnh/thành phố nơi TCTD đặt trụ sở).
• Lãi suất: Theo Quyết định của Thống đốc NHNN, thường ở mức rất thấp (0.5%/năm đối với VND và không trả lãi hoặc mức tối thiểu đối với ngoại tệ).
• Căn cứ pháp lý: Thông tư 23/2015/TT-NHNN quy định về dự trữ bắt buộc của TCTD đối với NHNN; Thông tư 40/2019/TT-NHNN sửa đổi bổ sung.
• Kỳ báo cáo: TCTD phải đảm bảo dự trữ bắt buộc bình quân trong kỳ (thường là 1 tháng) theo quy định.

Cách xác định

Tiền gửi bắt buộc = Tổng tiền gửi khách hàng × Tỷ lệ dự trữ bắt buộc tương ứng

• Tiền gửi bắt buộc bình quân VND = Σ (Số dư tiền gửi VND từng loại × Tỷ lệ tương ứng)
• Tiền gửi bắt buộc bình quân ngoại tệ = Σ (Số dư tiền gửi ngoại tệ từng loại × Tỷ lệ tương ứng)

Ví dụ minh họa

Ngân hàng B có tổng tiền gửi trong kỳ tính toán như sau: 5.000 tỷ VND không kỳ hạn (tỷ lệ 3%), 8.000 tỷ VND kỳ hạn dưới 12 tháng (tỷ lệ 3%), 2.000 tỷ VND kỳ hạn từ 12 tháng trở lên (tỷ lệ 1%). Tiền gửi bắt buộc VND phải duy trì = 5.000×3% + 8.000×3% + 2.000×1% = 410 tỷ VND. Nếu cuối ngày số dư tài khoản dự trữ tại NHNN thấp hơn 410 tỷ, ngân hàng sẽ bị phạt do không đáp ứng tỷ lệ dự trữ bắt buộc.