Rủi ro tiềm tàng

Rủi ro tiềm tàng là gì?

Rủi ro tiềm tàng (Inherent Risk) là nguy cơ xảy ra sai sót trọng yếu trong báo cáo tài chính do bản chất ngành nghề, đặc thù hoạt động và môi trường kinh doanh của đơn vị, trước khi xét đến hiệu lực của hệ thống kiểm soát nội bộ. Khái niệm được quy định tại Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam (VTAS) số 315 và chuẩn mực quốc tế ISA 315 tương đương.

Đặc điểm chính

• Tồn tại khách quan, độc lập với KSNB của đơn vị; không thể loại bỏ hoàn toàn.
• Chịu ảnh hưởng bởi ngành nghề, môi trường pháp lý, công nghệ và tính phức tạp của giao dịch.
• Mức rủi ro cao buộc kiểm toán viên thực hiện thêm thủ tục kiểm toán theo VTAS 330, 540.
• Đánh giá theo hai cấp: toàn bộ báo cáo tài chính và theo từng cơ sở (account-level).
• Đơn vị ghi nhận giao dịch phải tuân thủ Luật Kế toán 2015 và chế độ kế toán do Bộ Tài chính ban hành.

Ví dụ minh họa

Một công ty fintech cung cấp ví điện tử chịu rủi ro tiềm tàng cao vì: khối lượng giao dịch lớn theo thời gian thực, phụ thuộc công nghệ API và blockchain, đồng thời phải tuân thủ Thông tư 17/2019/TT-NHNN về ví điện tử. Tương tự, doanh nghiệp bất động sản có rủi ro tiềm tàng cao do giá trị giao dịch lớn, ước tính doanh thu từ dự án dở dang phức tạp, tiềm ẩn gian lận theo Luật Phòng chống rửa tiền 2022 (Điều 4). Kiểm toán viên cần tăng cường thủ tục kiểm toán cho các khoản mục có rủi ro tiềm tàng cao này.