Quy định chống độc quyền

Quy định chống độc quyền là gì?

Quy định chống độc quyền (hay quy định chống cạnh tranh không lành mạnh) là hệ thống các quy tắc pháp lý nhằm ngăn ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, tập trung kinh tế gây tác động hạn chế cạnh tranh. Tại Việt Nam, khung pháp lý chính là Luật Cạnh tranh 2018 (có hiệu lực từ 01/07/2019), thay thế Luật Cạnh tranh 2004, cùng các văn bản hướng dẫn của Chính phủ và Bộ Công Thương.

Đặc điểm

• Cơ quan thực thi: Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (trực thuộc Bộ Công Thương) có thẩm quyền điều tra, xử lý vi phạm.
• Các hành vi bị cấm chính: (i) Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh (Điều 10-12); (ii) Lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường (Điều 13-16); (iii) Tập trung kinh tế gây tác động hạn chế cạnh tranh (Điều 17-22).
• Chế tài xử phạt: Phạt tiền tối đa 10% tổng doanh thu năm trước liền kề, buộc chia tách, buộc chuyển giao quyền sở hữu, tước quyền tham gia đấu thầu.
• Ngưỡng tập trung kinh tế phải thông báo: Doanh nghiệp có doanh thu từ 1.500 tỷ đồng trở lên hoặc doanh thu kết hợp từ 3.000 tỷ đồng.
• Áp dụng trong ngân hàng: Các tổ chức tín dụng khi sáp nhập, hợp nhất, mua lại phải tuân thủ Luật Cạnh tranh và Luật Các tổ chức tín dụng 2024.

Ví dụ

Ba ngân hàng lớn cùng thỏa thuận ngầm giữ nguyên mức phí chuyển tiền liên ngân hàng ở mức 1,5% (thay vì cạnh tranh giảm xuống 0,5%) nhằm chia sẻ thị trường. Hành vi này vi phạm Điều 10 Luật Cạnh tranh 2018 về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh (ấn định giá), mỗi bên có thể bị phạt tiền tối đa 10% tổng doanh thu năm tài chính trước liền kề, đồng thời buộc khôi phục nguyên trạng và bồi thường thiệt hại theo quy định.