Độc quyền

Độc quyền là gì?

Độc quyền (Monopoly) là cấu trúc thị trường trong đó chỉ có một nhà cung cấp duy nhất về một loại hàng hóa hoặc dịch vụ, không có sản phẩm thay thế gần gũi. Doanh nghiệp độc quyền trở thành "người ấn định giá" (price maker), có quyền kiểm soát mức giá và sản lượng trên thị trường nhằm tối đa hóa lợi nhuận mà không sợ đối thủ cạnh tranh.

Đặc điểm chính

• Nhà cung cấp duy nhất: Toàn bộ thị trường chỉ có một doanh nghiệp, chiếm 100% thị phần.
• Rào cản gia nhập cao: Rào cản pháp lý, bản quyền, công nghệ, vốn hoặc nguồn lực thiên nhiên ngăn chặn đối thủ.
• Sản phẩm độc đáo: Không có sản phẩm thay thế hoàn hảo.
• Quyền lực giá: Doanh nghiệp có thể đặt giá cao hơn chi phí biên (P > MC) mà không mất khách hàng.
• Lợi nhuận siêu ngạch: Doanh nghiệp có thể đạt lợi nhuận lâu dài nhờ rào cản gia nhập.

Ví dụ thực tế

Tại Việt Nam, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) từng nắm độc quyền trong lĩnh vực truyền tải và phân phối điện do đặc thù ngành. Theo Luật Cạnh tranh 2018 (Luật số 23/2018/QH14), Điều 3 - Khoản 17, doanh nghiệp có thị phần từ 30% trở lên trên thị trường liên quan được coi là có "vị trí thống lĩnh". Các hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh, độc quyền nhóm sẽ bị xử lý nghiêm theo Điều 11, 12 và Điều 27 của luật này.