Luật Ngân hàng Nhà nước

Luật Ngân hàng Nhà nước là gì?

Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là văn bản pháp lý cao nhất quy định tổ chức bộ máy, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) - cơ quan ngang Bộ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về tiền tệ, ngân hàng và hoạt động ngân hàng ngoại hối. Văn bản hiện hành là Luật số 46/2010/QH12 được Quốc hội thông qua ngày 16/06/2010, có hiệu lực từ 01/01/2012, sửa đổi bổ sung bởi Luật số 17/2017/QH14.

Đặc điểm chính

• Tư cách pháp lý: NHNN là pháp nhân, có vốn điều lệ thuộc sở hữu Nhà nước, có trụ sở chính tại Hà Nội (Điều 3).
• Chức năng: Phát hành tiền, ổn định giá trị đồng tiền, quản lý ngoại hối, hoạt động ngân hàng trung ương, cấp tín dụng cho chính phủ (Điều 4).
• Cơ cấu tổ chức: Gồm Hội đồng quản trị NHNN (tối đa 7 thành viên), Thống đốc, các Phó Thống đốc, Hội đồng tư vấn chính sách tiền tệ quốc gia (Điều 13-19).
• Công cụ chính sách: Lãi suất tái cấp vốn, lãi suất tái chiết khấu, dự trữ bắt buộc, nghiệp vụ thị trường mở, can thiệp ngoại hối (Điều 7).
• Độc lập hoạt động: Thống đốc chịu trách nhiệm trước Quốc hội, Chính phủ về điều hành chính sách tiền tệ (Điều 21).

Ví dụ thực tế

Năm 2023, căn cứ Luật NHNN 2010, Thống đốc đã ban hành Quyết định 2345/QĐ-NHNN nâng lãi suất tái cấp vốn từ 6,5% lên 7,0% nhằm kiểm soát lạm phát. Theo Điều 6 Luật 17/2017, NHNN được quyền từ chối yêu cầu cấp tín dụng của Chính phủ vượt quá hạn mức quốc hội cho phép, đảm bảo tính độc lập của chính sách tiền tệ.