Phòng chống gian lận

Phòng chống gian lận (Fraud Prevention) là gì?

Phòng chống gian lận là tổng hợp các biện pháp, quy trình, công cụ và cơ chế kiểm soát mà tổ chức tín dụng (TCTD) triển khai nhằm phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi gian lận nhằm chiếm đoạt tài sản, thông tin hoặc gây thiệt hại cho ngân hàng và khách hàng. Đây là một trụ cột quan trọng trong quản trị rủi ro theo Thông tư 13/2018/TT-NHNN về hệ thống kiểm soát nội bộ.

Đặc điểm

• Đa tầng kiểm soát: Kết hợp kiểm soát phòng ngừa (preventive), phát hiện (detective) và xử lý (responsive) theo mô hình ba tuyến bảo vệ (three lines of defense).
• Công nghệ giám sát: Ứng dụng AI/ML, phân tích hành vi (behavioral analytics), giám sát giao dịch thời gian thực để phát hiện bất thường.
• Văn hóa tổ chức: Xây dựng đạo đức nghề nghiệp, kênh báo cáo vi phạm (whistleblowing) theo Quyết định 630/QĐ-NHNN.
• Tuân thủ pháp luật: Thực hiện theo Bộ luật Hình sự 2015 (Điều 174, 175, 206 về các tội liên quan đến gian lận), Luật Phòng chống rửa tiền 2022.

Ví dụ

Ngân hàng TMCP A triển khai hệ thống AML/Fraud Detection tự động quét 100% giao dịch trực tuyến. Khi phát hiện khách hàng đăng nhập từ Việt Nam nhưng giao dịch chuyển tiền đến IP nước ngoài lúc 2h sáng với số tiền bất thường, hệ thống tạm khóa giao dịch và yêu cầu xác thực OTP – ngăn chặn kịp thời vụ lừa đảo chiếm đoạt 500 triệu đồng. Đồng thời, ngân hàng tổ chức đào tạo định kỳ cho nhân viên khoản 4 Điều 8 Thông tư 13/2018/TT-NHNN về nhận diện dấu hiệu gian lận.