Nợ nhóm 5 – Nợ có khả năng mất vốn

Nợ nhóm 5 – Nợ có khả năng mất vốn là gì?

Nợ nhóm 5 (Loss debt) là mức rủi ro cao nhất trong hệ thống phân loại nợ 5 nhóm của NHNN. Khoản nợ bị xếp vào nhóm 5 khi khách hàng đã vi phạm nghĩa vụ trả nợ nghiêm trọng, tài sản bảo đảm gần như không còn giá trị thu hồi, hoặc doanh nghiệp rơi vào tình trạng phá sản, giải thể. Ngân hàng buộc phải trích lập dự phòng tối đa để bù đắp tổn thất dự kiến.

Tiêu chí xếp nhóm 5 theo Thông tư 11/2021 (sửa đổi bởi TT17/2024)

• Khoản nợ quá hạn trên 360 ngày (tính từ ngày đến hạn thanh toán gần nhất theo hợp đồng).
• Khách hàng không có khả năng trả nợ: doanh nghiệp mất vốn chủ sở hữu, lỗ kéo dài, ngừng hoạt động, bị tuyên bố phá sản hoặc giải thể.
• Tài sản bảo đảm đã bán đấu giá nhưng không thu hồi được hoặc giá trị thu hồi thấp hơn 30% giá trị nợ còn lại.
• Các khoản nợ được xóa nợ khỏi bảng cân đối nhưng vẫn theo dõi ngoại bảng.

Tỷ lệ trích lập dự phòng

Theo quy định hiện hành, tỷ lệ trích lập dự phòng cụ thể cho nhóm 5 là 100% dư nợ gốc (Điều 12, Thông tư 11/2021). Riêng các khoản nợ phát sinh trước ngày Thông tư 17/2024 có hiệu lực, áp dụng lộ trình giảm dần: 50% (năm 2024) → 70% (năm 2025) → 100% (từ năm 2026). Điều này tạo áp lực đáng kể lên lợi nhuận ngân hàng khi tỷ lệ nợ xấu tăng.

Ví dụ thực tế

Công ty C vay 20 tỷ đồng đầu tư dự án bất động sản tại Bình Dương từ năm 2021. Sau khi thị trường đóng băng, dự án bị đình trệ, doanh nghiệp lỗ lũy kế 28 tỷ đồng, mất vốn chủ sở hữu. Khoản vay quá hạn 380 ngày tính đến cuối 2024, tài sản bảo đảm là dự án đang bị ngân hàng khác giữ thế chấp. Ngân hàng xếp khoản nợ vào Nhóm 5, buộc trích lập dự phòng 100% (theo lộ trình TT17) tương đương 20 tỷ đồng, làm giảm lợi nhuận ròng toàn ngân hàng đáng kể trong kỳ.