Ngân hàng quốc doanh

Ngân hàng quốc doanh (State-owned Commercial Bank) là gì?

Theo Luật các Tổ chức tín dụng 2024 (Luật TCTD 2024, có hiệu lực từ 01/01/2025), ngân hàng quốc doanh là ngân hàng thương mại do Nhà nước sở hữu toàn bộ hoặc sở hữu chi phối trên 50% vốn điều lệ. Nhà nước đại diện chủ sở hữu thông qua Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), Bộ Tài chính và các cơ quan có thẩm quyền, hoạt động theo mô hình công ty TNHH một thành viên hoặc công ty cổ phần có vốn nhà nước chi phối.

Đặc điểm

• Vốn sở hữu: nhà nước nắm trên 50% vốn điều lệ; việc thoái vốn phải theo lộ trình được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt
• Vai trò: chủ lực trong thực thi chính sách tiền tệ, chính sách tín dụng quốc gia, đặc biệt trong các chương trình mục tiêu quốc gia
• Hoạt động ưu tiên: cho vay xuất khẩu, nông nghiệp, doanh nghiệp vừa và nhỏ, vùng kinh tế khó khăn theo chỉ đạo của Chính phủ
• Giám sát đặc biệt: chịu sự giám sát của NHNN và Kiểm toán Nhà nước theo Điều 47 Luật TCTD 2024
• An toàn vốn: tỷ lệ CAR tối thiểu 8% theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN (đã sửa đổi, bổ sung); thường duy trì cao hơn mức quy định

Ví dụ

Hệ thống ngân hàng quốc doanh Việt Nam hiện có 4 ngân hàng lớn: Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (VietinBank), Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Agribank). Năm 2023, nhà nước bán một phần cổ phần Vietcombank nhưng vẫn duy trì sở hữu chi phối trên 64%. Agribank có mạng lưới lớn nhất cả nước với hơn 2.300 điểm giao dịch, phục vụ chương trình tín dụng nông nghiệp theo Nghị định 55/2015/NĐ-CP. Năm 2022, VietinBank thực hiện tái cơ cấu với sự hỗ trợ 6.2 tỷ USD từ Chính phủ để xử lý nợ xấu.