Mô hình định giá tài sản vốn

Mô hình định giá tài sản vốn (CAPM) là gì?

CAPM (Capital Asset Pricing Model) do nhà kinh tế học William Sharpe đề xuất năm 1964, kế thừa lý thuyết danh mục đầu tư hiện đại của Harry Markowitz. Mô hình xác định mối quan hệ giữa rủi ro hệ thống (β) và lợi suất kỳ vọng của tài sản, là công cụ chuẩn mực trong định giá chứng khoán và tính chi phí sử dụng vốn tại các công ty chứng khoán Việt Nam.

Công thức: E(Ri) = Rf + βi × [E(Rm) - Rf]

Đặc điểm chính

• Rf (Risk-free rate): Lợi suất tài sản phi rủi ro, thường dùng lãi suất Trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 10 năm.
• β (Beta): Đo lường rủi ro hệ thống; β=1 đi cùng thị trường, β>1 biến động mạnh hơn, β<1 ổn định hơn.
• E(Rm) - Rf: Phần bù rủi ro thị trường (Market Risk Premium).
• Giả định thị trường hiệu quả, nhà đầu tư hợp lý, không có chi phí giao dịch và thuế.

Ví dụ minh họa

Định giá cổ phiếu VNM với β=1,2; lãi suất TPCP kỳ hạn 10 năm=4%; lợi suất kỳ vọng VN-Index=11%. Áp dụng công thức: E(R)=4% + 1,2 × (11% - 4%) = 12,4%. Đây là chi phí vốn cổ phần (Ke) dùng làm tỷ lệ chiết khấu trong mô hình DCF khi định giá doanh nghiệp niêm yết.

Theo Luật Chứng khoán 2019 (Luật số 54/2019/QH14) và Thông tư 51/2014/QĐ-UBCK, công ty chứng khoán phải sử dụng phương pháp định giá phù hợp với thông lệ quốc tế; CAPM được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước thừa nhận là công cụ chuẩn mực.