Hệ số tương quan

Hệ số tương quan là gì?

Hệ số tương quan (Correlation Coefficient) là thước đo thống kê phản ánh mức độ và chiều hướng biến động đồng thời giữa hai biến số, thường được ký hiệu là r (hệ số tương quan Pearson). Trong tài chính, hệ số này có giá trị từ -1 đến +1: r = +1 nghĩa là hai tài sản biến động cùng chiều hoàn toàn; r = -1 nghĩa là ngược chiều hoàn toàn; r = 0 nghĩa là không có mối liên hệ tuyến tính.

Đặc điểm

• Khoảng giá trị: -1 ≤ r ≤ +1; giá trị tuyệt đối càng gần 1, mối liên hệ càng mạnh.
• Đa dạng hóa danh mục: Kết hợp tài sản có tương quan thấp giúp giảm rủi ro tổng thể.
• Đo rủi ro hệ thống: Hệ số beta trong mô hình CAPM là dạng đặc biệt của tương quan với thị trường.
• Hạn chế: Chỉ phản ánh quan hệ tuyến tính, không nắm bắt quan hệ phi tuyến.

Ví dụ

Một danh mục gồm cổ phiếu ngân hàng (VCB, BID) và trái phiếu chính phủ thường có hệ số tương quan âm nhẹ (r ≈ -0,2 đến -0,4): khi lãi suất tăng, giá trái phiếu giảm nhưng biên lợi nhuận ngân hàng có xu hướng cải thiện. Tại Việt Nam, công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ sử dụng hệ số tương quan trong quản trị rủi ro theo khung pháp lý tại Luật Chứng khoán 2019 và các thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính, UBCKNN, nhằm đo lường mức độ phụ thuộc giữa các tài sản và tối ưu hóa danh mục đầu tư cho khách hàng.