Tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương

CBDC là gì?

CBDC (Central Bank Digital Currency) - Tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương - là dạng tiền tệ kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành, có giá trị pháp lý tương đương tiền mặt và là phương tiện thanh toán hợp pháp (legal tender). Tại Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang nghiên cứu và thí điểm CBDC trong khuôn khổ Đề án 06 của Chính phủ về chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022-2025.

Đặc điểm

• Phát hành bởi ngân hàng trung ương: tại Việt Nam là NHNN, độc quyền phát hành theo Luật NHNN Việt Nam 2010
• Là tiền pháp định: được quy định là phương tiện thanh toán hợp pháp, có giá trị ổn định như tiền mặt
• Khác với tiền ảo/tiền mã hóa: có chủ quyền quốc gia, không phải tài sản số tư nhân phát hành
• Hai mô hình: bán sỉ (wholesale) dành cho ngân hàng thương mại hoặc bán lẻ (retail) phục vụ người dân và doanh nghiệp
• Công nghệ nền tảng: có thể dùng sổ cái phân tán (DLT), blockchain hoặc cơ sở dữ liệu tập trung

Ví dụ

NHNN Việt Nam đã triển khai thí điểm CBDC trên nền tảng blockchain riêng (đề xuất Cêndana) giai đoạn 2021-2023, cho phép chuyển tiền liên ngân hàng với chi phí thấp. Trên thế giới, Trung Quốc phát hành đồng Nhân dân tệ số e-CNY với hơn 260 triệu người dùng (2024); Bahamas triển khai Sand Dollar; Nigieria ra mắt eNaira. Theo Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 2010 (Điều 4, Điều 25), NHNN độc quyền phát hành tiền và là cơ quan duy nhất được tổ chức phát hành tiền kỹ thuật số có chủ quyền.