Thâm hụt ngân sách

Thâm hụt ngân sách là gì?

Thâm hụt ngân sách nhà nước (bội chi ngân sách) là tình trạng tổng chi ngân sách trong một năm tài khóa vượt quá tổng thu ngân sách. Theo Điều 6 Luật Ngân sách Nhà nước 2015 (Luật số 83/2015/QH13), mức bội chi ngân sách trung ương trong từng năm do Quốc hội quyết định theo nguyên tắc đảm bảo an toàn, bền vững nợ công và phải được thể hiện cụ thể trong Nghị quyết về dự toán ngân sách hằng năm.

Đặc điểm

• Nguồn bù đắp bội chi gồm: vay trong nước, vay nước ngoài, phát hành trái phiếu Chính phủ, huy động từ các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách (Điều 6, Điều 18 Luật NSNN 2015).
• Mức bội chi ngân sách trung ương giai đoạn 2021 – 2025 được Quốc hội giới hạn không quá 3,7% GDP tại Nghị quyết 23/2021/QH15.
• Bội chi là khoản vay của Chính phủ, được quản lý theo Luật Quản lý nợ công 2017 (Luật số 20/2017/QH13), chịu sự giám sát của Quốc hội, Ủy ban Tài chính – Ngân sách và Kiểm toán Nhà nước.

Ví dụ

Năm 2024, theo Nghị quyết số 104/2023/QH15, Quốc hội thông qua dự toán ngân sách trung ương với mức bội chi khoảng 438.900 tỷ đồng (tương đương khoảng 3,6% GDP). Toàn bộ phần bội chi được Chính phủ huy động thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ trên thị trường trong nước và vay ODA để đầu tư các công trình hạ tầng trọng điểm như cao tốc Bắc – Nam giai đoạn 2, sân bay Long Thành, đường vành đai các đô thị lớn.