Kinh tế ngầm

Kinh tế ngầm là gì?

Kinh tế ngầm (Shadow Economy) là hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp về bản chất nhưng không được kê khai hoặc kê khai không trung thực với cơ quan thuế, nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Tại Việt Nam, khái niệm này thường gắn với hành vi "trốn thuế" và "kinh tế không chính thức".

Đặc điểm

• Hoạt động sản xuất – kinh doanh hợp pháp nhưng che giấu doanh thu, lợi nhuận.
• Thanh toán chủ yếu bằng tiền mặt, không qua tài khoản ngân hàng, khó truy vết.
• Không xuất hóa đơn hoặc sử dụng hóa đơn bất hợp pháp (hóa đơn khống).
• Làm giảm nguồn thu ngân sách, gây méo mó các chỉ số GDP, tỷ lệ thất nghiệp, năng suất lao động.
• Tạo sự bất bình đẳng giữa doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và doanh nghiệp trốn thuế.

Ví dụ

Một cửa hàng kinh doanh tạp hóa tại quận Bình Thạnh, TP.HCM có doanh thu thực tế 600 triệu đồng/tháng nhưng chỉ kê khai 200 triệu đồng, phần chênh lệch 400 triệu nhận bằng tiền mặt không có chứng từ. Hành vi này vi phạm Điều 10 Luật Quản lý thuế 2019 (nghĩa vụ kê khai trung thực). Nếu số thuế trốn từ 100 triệu đồng trở lên (cá nhân) hoặc 200 triệu đồng trở lên (tổ chức) trong thời hạn 2 năm, người vi phạm có thể bị truy cứu theo Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 về Tội trốn thuế, mức phạt tù đến 7 năm. Ngoài ra, Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định phạt tiền 1-3 lần số thuế trốn và đình chỉ hoạt động kinh doanh.