Mua bán nợ xấu qua VAMC

Quy trình mua bán nợ xấu qua VAMC

Hoạt động mua bán nợ xấu được điều chỉnh bởi Nghị định 53/2013/NĐ-CP, Nghị định 129/2020/NĐ-CP, Nghị quyết 42/2017/QH14 và các Thông tư hướng dẫn của NHNN (Thông tư 09/2015/TT-NHNN, Thông tư 03/2022/TT-NHNN).

Đối tượng nợ được mua

• Nợ nhóm 3: Nợ dưới tiêu chuẩn (quá hạn 91-180 ngày).
• Nợ nhóm 4: Nợ nghi ngờ (quá hạn 181-360 ngày).
• Nợ nhóm 5: Nợ có khả năng mất vốn (quá hạn trên 360 ngày).
• Nợ đã xử lý rủi ro: Nợ đã trích lập dự phòng 100%, có TSBĐ khó thanh lý.

Phương thức mua nợ

• Mua nợ bằng TPĐB: VAMC phát hành TPĐB thanh toán, TCTD giữ lại TPĐB hoặc chuyển nhượng.
• Mua nợ bằng tiền: VAMC mua bằng vốn tự có (hiếm, giá trị nhỏ).
• Ủy thác xử lý: VAMC ủy thác lại TCTD xử lý và chia phần chênh lệch thu hồi.

Quy trình thực hiện

1. TCTD lập hồ sơ nợ, định giá TSBĐ, xác định giá bán tối thiểu.
2. Đàm phán với VAMC và thống nhất giá mua (thường 10-30% dư nợ gốc tùy chất lượng TSBĐ).
3. Ký hợp đồng mua bán nợ theo mẫu của NHNN.
4. Phát hành TPĐB thanh toán, giao nhận hồ sơ gốc.
5. VAMC tiếp quản, đăng ký quyền sở hữu TSBĐ với cơ quan nhà nước.
6. VAMC xử lý TSBĐ: bán đấu giá, thương lượng hoặc tái cơ cấu khoản nợ.

Hiệu quả và số liệu

Giai đoạn 2013-2024, VAMC đã mua vào khoảng 360.000 tỷ đồng nợ xấu từ hơn 40 TCTD. Tỷ lệ xử lý đạt trung bình 65-70%, trong đó xử lý bằng đấu giá TSBĐ chiếm 45%, tái cơ cấu nợ 30%, bán lại nợ cho nhà đầu tư 25%. Tỷ lệ nợ xấu nội bảng toàn hệ thống giảm từ mức đỉnh 10,08% (cuối 2016) xuống 4,91% (cuối 2024), trong đó đóng góp trực tiếp và gián tiếp từ hoạt động của VAMC được đánh giá chiếm khoảng 40-50% tổng lượng nợ xấu đã xử lý.

Thách thức

• Thủ tục đăng ký biến động TSBĘ kéo dài 6-18 tháng.
• Thiếu nhà đầu tư chuyên nghiệp mua lại nợ xấu quy mô lớn.
• Giá trị TPĐB bị chiết khấu khi dùng bù trừ dự trữ bắt buộc (thường 5-15% tùy NHNN).