Lợi thế quy mô

Lợi thế quy mô là gì?

Lợi thế quy mô (Economies of Scale) là hiện tượng chi phí bình quân trên mỗi đơn vị sản phẩm giảm xuống khi quy mô sản xuất hoặc đầu tư được mở rộng. Khái niệm được Alfred Marshall phổ biến từ cuối thế kỷ 19, là nền tảng của lý thuyết chi phí trong kinh tế học vi mô và chiến lược doanh nghiệp hiện đại.

Đặc điểm

• Lợi thế nội bộ: phát sinh từ chính doanh nghiệp như mua nguyên liệu khối lượng lớn, phân bổ chi phí cố định, chuyên môn hóa lao động và tự động hóa dây chuyền.
• Lợi thế bên ngoài: đến từ ngành hoặc khu vực như hạ tầng giao thông, nguồn nhân lực tập trung tại các khu công nghiệp.
• Ngành chi phí cố định cao: ngân hàng, viễn thông, điện lực, sản xuất thép thể hiện lợi thế quy mô rõ rệt nhất.

Ví dụ

Vietcombank với hơn 600 chi nhánh và hệ thống ATM phủ rộng toàn quốc có thể phân bổ chi phí đầu tư core banking, quản trị rủi ro, nhân sự chuyên môn trên quy mô lớn, giúp chi phí xử lý mỗi giao dịch thấp hơn ngân hàng nhỏ. Tương tự, Tập đoàn Samsung tại KCN Yên Phong (Bắc Ninh) chiếm hơn 50% sản lượng smartphone xuất khẩu của Việt Nam nhờ tận dụng lợi thế quy mô toàn cầu.

Theo Điều 13 Luật Cạnh tranh 2018 (Luật số 23/2018/QH14), doanh nghiệp đạt quy mô lớn tạo lợi thế cạnh tranh nhưng phải thông báo tập trung kinh tế với cơ quan quản lý khi vượt ngưỡng do Chính phủ quy định.