Chỉ số phát triển con người

Chỉ số phát triển con người là gì?

Chỉ số phát triển con người (Human Development Index - HDI) là thước đo tổng hợp do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) xây dựng từ năm 1990, đánh giá mức độ phát triển của một quốc gia dựa trên ba tiêu chí cốt lõi: sức khỏe (tuổi thọ trung bình khi sinh), giáo dục (số năm đi học trung bình và số năm đi học kỳ vọng) và thu nhập (GNI bình quân đầu người tính theo sức mua tương đương - PPP). Chỉ số này có giá trị từ 0 đến 1, trong đó giá trị càng gần 1 thể hiện mức phát triển con người càng cao.

Đặc điểm

• Phản ánh tiến bộ xã hội toàn diện, không chỉ dựa vào tăng trưởng GDP như các chỉ tiêu kinh tế thuần túy.
• Được UNDP công bố thường niên trong Báo cáo Phát triển Con người toàn cầu, là căn cứ so sánh quốc tế.
• Tại Việt Nam, HDI là một trong các chỉ tiêu đánh giá trong Báo cáo của Chính phủ trình Quốc hội hằng năm và các Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm.
• Bổ sung bởi các chỉ số mở rộng: chỉ số phát triển con người có điều chỉnh bất bình đẳng (IHDI), chỉ số bất bình đẳng giới (GII), chỉ số nghèo đa chiều (MPI).

Ví dụ

Năm 2022, HDI của Việt Nam đạt 0,726, xếp vào nhóm phát triển con người mức cao, đứng thứ 115/191 quốc gia và vùng lãnh thổ. Cụ thể: tuổi thọ trung bình 73,6 tuổi, số năm đi học trung bình 10,2 năm, GNI bình quân đầu người khoảng 10.755 USD (PPP). Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa Việt Nam vào nhóm nước có HDI cao (trên 0,8), đòi hỏi đầu tư mạnh mẽ cho giáo dục, y tế và thu nhập bình quân.