Chính sách tài khóa

Chính sách tài khóa là gì?

Chính sách tài khóa (Fiscal Policy) là chính sách kinh tế vĩ mô của Chính phủ, sử dụng các công cụ thuế, chi tiêu công và vay nợ công để điều tiết tổng cầu, ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng. Tại Việt Nam, khung pháp lý cho chính sách tài khóa được quy định tại Luật Ngân sách nhà nước 2015 (83/2015/QH13), Luật Quản lý nợ công 2017 và các nghị quyết của Quốc hội.

Đặc điểm

• Ba công cụ chính: chính sách thuế (thuế suất, miễn giảm), chi ngân sách (đầu tư công, an sinh xã hội) và vay nợ công (trái phiếu chính phủ, ODA).
• Mục tiêu kép: vừa ổn định kinh tế vĩ mô, vừa đảm bảo phát triển bền vững và công bằng xã hội.
• Hai trạng thái: mở rộng (tăng chi, giảm thuế) khi suy thoái; thắt chặt (giảm chi, tăng thuế) khi lạm phát cao.
• Cơ quan điều hành: Bộ Tài chính tham mưu, Chính phủ trình, Quốc hội quyết định; phối hợp với Ngân hàng Nhà nước trong điều hành chính sách tiền tệ.
• Giới hạn: bội chi ngân sách không quá 3,6% GDP theo Nghị quyết của Quốc hội; nợ công không quá 60% GDP (Luật Quản lý nợ công 2017).

Ví dụ

Giai đoạn 2020-2021, ứng phó đại dịch COVID-19, Chính phủ thực thi chính sách tài khóa mở rộng: gói hỗ trợ 62.000 tỷ đồng theo Nghị quyết 42/NQ-CP, giảm 30% thuế VAT theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP, đẩy mạnh giải ngân đầu tư công. Nhờ đó, GDP Việt Nam năm 2020 vẫn tăng 2,91%, thuộc nhóm cao nhất thế giới, minh chứng vai trò trụ cột của chính sách tài khóa trong ổn định kinh tế.