Hiệp định thương mại tự do

Hiệp định thương mại tự do (FTA) là gì?

Hiệp định thương mại tự do (Free Trade Agreement - FTA) là thỏa thuận quốc tế giữa hai hoặc nhiều quốc gia/vùng lãnh thổ nhằm giảm hoặc xóa bỏ các rào cản thương mại như thuế quan, hạn ngạch, rào cản phi thuế quan, đồng thời tạo thuận lợi cho dòng chảy hàng hóa, dịch vụ và đầu tư. Tại Việt Nam, các FTA được ký kết và thực thi trên cơ sở Luật Thương mại 2005 (sửa đổi, bổ sung) và các nghị định hướng dẫn thi hành.

Đặc điểm chính

• Giảm/xóa bỏ thuế quan: Cam kết cắt giảm thuế nhập khẩu về 0% theo lộ trình quy định cho phần lớn hàng hóa.
• Quy tắc xuất xứ (Rules of Origin): Hàng hóa phải đáp ứng tiêu chuẩn xuất xứ mới được hưởng ưu đãi thuế quan.
• Mở cửa dịch vụ và đầu tư: Tạo điều kiện cho doanh nghiệp các bên tiếp cận thị trường của nhau.
• Bảo hộ sở hữu trí tuệ: Cam kết bảo vệ quyền SHTT theo chuẩn quốc tế (TRIPS).
• Cơ chế giải quyết tranh chấp: Thiết lập cơ chế khiếu nại và xử lý tranh chấp giữa các bên tham gia.

Ví dụ thực tế

Việt Nam đã ký nhiều FTA quan trọng: Hiệp định EVFTA với EU có hiệu lực từ 01/8/2020 giúp xóa bỏ ngay 71% dòng thuế; CPTPP có hiệu lực từ 14/1/2019; RCEP từ 01/1/2022. Doanh nghiệp xuất khẩu cá tra sang EU nhờ EVFTA đã được hưởng thuế 0% thay vì 5,5% trước đó. Để áp dụng ưu đãi, doanh nghiệp cần có Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) theo Nghị định 31/2018/NĐ-CP.