Ngân sách nhà nước

Ngân sách nhà nước là gì?

Theo Luật Ngân sách nhà nước 2015 (Luật số 83/2015/QH13), ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một năm ngân sách, bao gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương (cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã). Dự toán ngân sách nhà nước do Chính phủ trình Quốc hội quyết định trước khi năm ngân sách bắt đầu (Điều 47).

Đặc điểm

• Tính pháp lý cao: được Quốc hội thông qua bằng Nghị quyết hàng năm, có hiệu lực bắt buộc thi hành.
• Nguyên tắc cân đối: tổng thu phải bảo đảm tổng chi; trường hợp bội chi phải có phương án bù đắp (Điều 6).
• Phân cấp quản lý: gồm ngân sách trung ương và 3 cấp ngân sách địa phương (tỉnh, huyện, xã).
• Nguồn thu: thuế, phí, lệ phí, thu từ đất đai, từ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước, vay trong và ngoài nước.
• Chi cho: giáo dục, y tế, quốc phòng, an ninh, đầu tư phát triển, trả nợ, an sinh xã hội.

Ví dụ

Năm 2024, Quốc hội khóa XV ban hành Nghị quyết số 104/2023/QH15 về dự toán ngân sách nhà nước với tổng thu khoảng 1,7 triệu tỷ đồng, tổng chi khoảng 1,9 triệu tỷ đồng, bội chi tương đương 3,6% GDP. Phần bội chi được bù đắp bằng phát hành trái phiếu chính phủ trong nước và vay ODA theo quy định tại Điều 7, Luật 83/2015/QH13.