Chênh lệch tạm thời

Chênh lệch tạm thời là gì?

Chênh lệch tạm thời (Temporary Differences) là sự khác biệt giữa giá trị ghi sổ kế toán và cơ sở tính thuế (giá trị tính thuế) của tài sản hoặc nợ phải trả trên Bảng cân đối kế toán của ngân hàng. Khái niệm này được quy định cụ thể tại VAS 17 – Thuế thu nhập doanh nghiệp.

Phân loại chênh lệch tạm thời

• Chênh lệch tạm thời chịu thuế (Taxable temporary differences): Giá trị ghi sổ > cơ sở tính thuế → làm phát sinh nghĩa vụ thuế trong tương lai → ghi nhận nợ phải trả thuế hoãn lại (DTL).
• Chênh lệch tạm thời được khấu trừ (Deductible temporary differences): Giá trị ghi sổ < cơ sở tính thuế → được khấu trừ thuế trong tương lai → ghi nhận tài sản thuế hoãn lại (DTA).

Các nguyên nhân phổ biến tại ngân hàng

• Khấu hao TSCĐ: Thời gian khấu hao kế toán khác thời gian khấu hao thuế theo Thông tư 45/2013/TT-BTC.
• Dự phòng rủi ro tín dụng: Trích theo Thông tư 02/2023/TT-NHNN nhưng chỉ được trừ khi có quyết định xử lý nợ.
• Doanh thu nhận trước: Ghi nhận doanh thu theo kế toán nhưng đã tính thuế ngay khi thu tiền.
• Chi phí phải trả chưa có hóa đơn hợp lệ.

Ví dụ minh họa

Ngân hàng C cho vay khách hàng 100 tỷ đồng, trích dự phòng cụ thể 5 tỷ theo phân loại nhóm 3. Giá trị ghi sổ khoản cho vay: 95 tỷ. Cơ sở tính thuế: 100 tỷ (chưa được trừ dự phòng). Chênh lệch tạm thời được khấu trừ: 5 tỷ đồng → DTA = 5 × 20% = 1 tỷ đồng.