Cân bằng Nash

Cân bằng Nash là gì?

Cân bằng Nash (Nash Equilibrium) là trạng thái ổn định trong một trò chơi chiến lược, trong đó không tác nhân nào có thể đơn phương thay đổi chiến lược để cải thiện phần thưởng của mình, miễn là các đối thủ giữ nguyên chiến lược. Khái niệm do John Nash đề xuất năm 1950, đoạt giải Nobel Kinh tế 1994 cùng với John Harsanyi và Reinhard Selten.

Đặc điểm

• Tính ổn định: mọi tác nhân đều đã chọn phương án tối ưu đáp ứng cho chiến lược của người khác.
• Tính bội: một trò chơi có thể có nhiều cân bằng Nash khác nhau.
• Không tối ưu Pareto: minh họa qua "Nghịch lý tù nhân" - lợi ích cá nhân đi ngược lợi ích tập thể.
• Ứng dụng ngân hàng: dự đoán chiến lược lãi suất huy động, cạnh tranh thẻ tín dụng và cho vay SMEs.

Ví dụ

Ba ngân hàng thương mại cạnh tranh lãi suất tiết kiệm 12 tháng. A niêm yết 6%/năm, B là 5,5%/năm, C là 5%/năm. Nếu A giảm xuống 5,5%, khách hàng sẽ chuyển sang B. Cân bằng Nash xảy ra khi cả ba giữ nguyên mức lãi suất vì không bên nào muốn đơn phương thay đổi. Theo Thông tư 06/2023/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước về trần lãi suất tiền gửi, các ngân hàng phải tuân thủ khung lãi suất do NHNN quy định trong từng thời kỳ.