Tự do hóa tài chính

Tự do hóa tài chính (Financial Liberalization) là gì?

Tự do hóa tài chính là quá trình Nhà nước giảm bớt các quy định hành chính, kiểm soát trực tiếp đối với hoạt động tài chính, ngân hàng, tiền tệ, tạo điều kiện cho thị trường vận hành theo cơ chế cạnh tranh và quan hệ cung - cầu. Tại Việt Nam, quá trình này diễn ra từng bước khi hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt qua các cam kết WTO (2007), CPTPP (2019), EVFTA (2020).

Đặc điểm

• Nới lỏng tỷ giá: Nghị định 70/2014/NĐ-CP chuyển từ cơ chế tỷ giá cố định sang cơ chế tỷ giá trung tâm có điều chỉnh, NHNN tăng biên độ tỷ giá từ ±1% lên ±3% năm 2016.
• Tự do hóa lãi suất: Luật Các TCTD 2010 (sửa đổi 2017) quy định lãi suất tiền gửi có kỳ hạn từ 6 tháng trở lên do thị trường quyết định.
• Mở cửa thị trường vốn: Cho phép nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ tối đa 100% vốn tại một số loại hình TCTD theo cam kết CPTPP.
• Bãi bỏ yêu cầu cấp phép con: Giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh.
• Tăng cường giám sát an toàn vĩ mô thay cho kiểm soát hành chính trực tiếp.

Ví dụ

Trước 8/2014, các ngân hàng phải tuân thủ trần lãi suất huy động do NHNN ấn định. Từ Nghị định 70/2014/NĐ-CP có hiệu lực, trần lãi suất huy động kỳ hạn dưới 6 tháng được bãi bỏ, các ngân hàng tự định lãi suất theo cung - cầu thị trường. Năm 2023, NHNN cho phép 4 ngân hàng Big 4 (Vietcombank, BIDV, VietinBank, Agribank) áp dụng biểu lãi suất phân khúc, thể hiện mức độ tự do hóa ngày càng sâu rộng, phù hợp thông lệ quốc tế.