Lợi suất giảm dần

Lợi suất giảm dần (Diminishing Returns) là gì?

Lợi suất giảm dần (tiếng Anh: Diminishing Returns hay Law of Diminishing Marginal Returns) là quy luật kinh tế chỉ rằng: khi tăng thêm một yếu tố sản xuất (đầu vào biến đổi) trong khi giữ nguyên các yếu tố khác (đầu vào cố định), thì sản phẩm biên (marginal product) của yếu tố được tăng thêm sẽ giảm dần sau một ngưỡng nhất định. Quy luật này được nhà kinh tế học cổ điển David Ricardo và Thomas Malthus phát triển, là nền tảng trong lý thuyết sản xuất.

Đặc điểm chính

• Điều kiện áp dụng: Chỉ có ít nhất một yếu tố sản xuất được giữ cố định (ví dụ: đất đai, nhà xưởng, máy móc).
• Sản phẩm biên giảm: Mỗi đơn vị đầu vào biến đổi tăng thêm mang lại sản lượng tăng thêm ít hơn đơn vị trước đó.
• Áp dụng trong ngắn hạn: Quy luật này đặc biệt rõ rệt trong ngắn hạn khi các yếu tố cố định chưa kịp điều chỉnh.
• Quyết định tối ưu sản xuất: Doanh nghiệp cần xác định điểm dừng để tối đa hóa lợi nhuận, thường tại nơi doanh thu biên bằng chi phí biên.

Ví dụ minh họa

Một hộ nông dân có 1 hecta đất (yếu tố cố định). Khi thuê thêm lao động: 1 lao động thu hoạch được 10 tấn lúa, 2 lao động thu được 18 tấn, 3 lao động thu được 24 tấn, 4 lao động thu được 27 tấn. Sản phẩm biên giảm dần từ 10 → 8 → 6 → 3 tấn. Đây là biểu hiện rõ của quy luật lợi suất giảm dần, phù hợp với nguyên lý được giảng dạy trong chương trình Giáo dục kinh tế và Pháp luật tại Việt Nam theo Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo.