Thuế giá trị gia tăng

Thuế giá trị gia tăng (VAT) là gì?

Thuế giá trị gia tăng (Value Added Tax - VAT) là thuế gián thu đánh trên phần giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng. Căn cứ theo Luật Thuế giá trị gia tăng 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2013, 2016), đây là sắc thuế do người tiêu dùng cuối cùng gánh chịu nhưng cơ sở sản xuất kinh doanh đứng tên kê khai và nộp cho Ngân sách Nhà nước.

Đặc điểm chính

• Các mức thuế suất: 0% (hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu); 5% (nước sạch, phân bón, thuốc chữa bệnh, thiết bị y tế); 8% (áp dụng đến 31/12/2026 theo Nghị quyết 110/2023/QH15); 10% (mức phổ thông).
• Đối tượng không chịu thuế: Điều 5 Luật VAT 2008 quy định gồm sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi chưa qua chế biến; dịch vụ y tế, giáo dục, dạy nghề; bảo hiểm nhân thọ; hoạt động chuyển nhượng quyền sử dụng đất.
• Phương pháp tính thuế: (1) Khấu trừ thuế - áp dụng cho DN có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên; (2) Trực tiếp trên GTGT - tỷ lệ 10%; (3) Trực tiếp trên doanh thu - tỷ lệ 1-3%.
• Công thức khấu trừ: VAT phải nộp = VAT đầu ra - VAT đầu vào được khấu trừ.
• Kỳ khai thuế: Theo tháng hoặc quý theo Điều 10 Nghị định 126/2020/NĐ-CP.

Ví dụ minh họa

Công ty May XYZ xuất khẩu quần áo sang Mỹ trong tháng 5/2024: doanh thu xuất khẩu 10 tỷ đồng áp thuế suất 0%, VAT đầu vào mua vải, chỉ khâu là 550 triệu đồng. Theo Điều 9 Luật VAT 2008, hoạt động xuất khẩu có thuế suất 0% đồng thời có đầu vào được khấu trừ, Công ty được hoàn toàn bộ 550 triệu tiền VAT đầu vào trong kỳ khai thuế tiếp theo.