Thặng dư ngân sách

Thặng dư ngân sách là gì?

Thặng dư ngân sách nhà nước là tình trạng tổng thu ngân sách trong một năm tài khóa lớn hơn tổng chi ngân sách, phần chênh lệch dương giữa thu và chi được gọi là số thặng dư. Theo Điều 5 và Điều 18 Luật Ngân sách Nhà nước 2015 (Luật số 83/2015/QH13), thặng dư phản ánh cán cân thu – chi dương, là một trong các nguồn để bù đắp bội chi năm trước hoặc trích lập quỹ dự phòng ngân sách theo quy định pháp luật.

Đặc điểm

• Số thặng dư phát sinh phải được Chính phủ báo cáo Quốc hội tại kỳ họp cuối năm tài khóa theo quy định tại Điều 7 Luật NSNN 2015.
• Có thể phát sinh ở ngân sách trung ương, ngân sách địa phương hoặc toàn quốc; thường do thu thuế vượt dự toán, tiết kiệm chi thường xuyên hoặc thu từ đất đai tăng cao.
• Phần thặng dư được ưu tiên bù đắp bội chi các năm trước, trả nợ gốc các khoản vay của Chính phủ, phần còn lại bổ sung quỹ dự trữ tài chính nhà nước theo Điều 18, Luật NSNN 2015.

Ví dụ

Tại Việt Nam, theo Báo cáo số 507/BC-CP ngày 18/9/2024 của Chính phủ trình Quốc hội, năm tài khóa 2023 thu ngân sách trung ương đạt khoảng 1.449.500 tỷ đồng, vượt dự toán và tạo thặng dư chiến lược. Số thặng dư này đã được Quốc hội cho phép sử dụng để trả nợ gốc, bổ sung quỹ dự trữ tài chính và giảm áp lực nợ công quốc gia.