Ngoại trừ

Ý kiến kiểm toán ngoại trừ là gì?

Ý kiến ngoại trừ là dạng ý kiến 'có điều kiện', nằm giữa chấp nhận toàn phần và ý kiến trái ngược. KTV sử dụng từ ngữ 'ngoại trừ ảnh hưởng của...' (except for the effects of...) trong phần ý kiến. Theo Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 705, ý kiến này được đưa ra trong hai trường hợp.

Hai trường hợp đưa ra ý kiến ngoại trừ

• Sai sót trọng yếu nhưng không lan tràn: Có khoản mục bị ghi nhận sai (ví dụ: đánh giá lại tài sản cố định không đúng, trích lập dự phòng nợ khó đòi thiếu) nhưng chỉ ảnh hưởng cục bộ một số khoản mục, không làm sai lệch toàn bộ BCTC.
• Giới hạn phạm vi kiểm toán: KTV không thể thu thập đủ bằng chứng thích hợp cho một khoản mục cụ thể (ví dụ: không tham chiếu được sổ phụ ngân hàng, hàng tồn kho tại chi nhánh xa), nhưng giới hạn này không ảnh hưởng đến các khoản mục khác.

Tiêu chí 'trọng yếu nhưng không lan tràn'

• Trọng yếu: ảnh hưởng ≥ 5% lợi nhuận trước thuế hoặc 0,5-1% tổng tài sản (theo chuẩn mực SAS 110).
• Không lan tràn: không ảnh hưởng đến nhiều khoản mục, không tác động đến xu hướng, tỷ suất lợi nhuận.

Hậu quả với doanh nghiệp

• Cổ phiếu bị UBCKNN đưa vào diện cảnh báo nếu BCTC của công ty niêm yết có ý kiến ngoại trừ 2 năm liên tiếp.
• Ngân hàng yêu cầu giải trình, có thể siết hạn mức tín dụng hoặc yêu cầu tài sản đảm bảo bổ sung.
• Chi phí vốn tăng do nhà đầu tư đòi lợi suất rủi ro ro cao hơn.

Ví dụ thực tế

BCTC 2021 của CTCP Địa ốc Hoàng Quân (mã HQC) được kiểm toán với ý kiến ngoại trừ do: (1) chưa trích lập đủ dự phòng phải thu khó đòi 145 tỷ đồng; (2) một số giao dịch với bên liên quan chưa được công bố đầy đủ theo VAS 26. Sai sót ảnh hưởng trọng yếu nhưng không lan tràn toàn bộ BCTC, nên KTV đưa ý kiến ngoại trừ thay vì trái ngược.