Lạm phát

Lạm phát là gì?

Lạm phát (Inflation) là hiện tượng mức giá chung của hàng hóa và dịch vụ tăng liên tục trong một thời kỳ dài, làm sức mua của đồng tiền giảm. Lạm phát được đo lường phổ biến qua chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và chỉ số giá sản xuất (PPI).

Phân loại lạm phát

• Lạm phát vừa phải (dưới 10%/năm): giá tăng chậm, ít ảnh hưởng đến sinh hoạt
• Lạm phát phi mã (10-1.000%/năm): tiền mất giá nhanh, người dân tích trữ tài sản
• Siêu lạm phát (trên 1.000%/năm): tiền gần như mất hết giá trị, kinh tế rối loạn

Nguyên nhân chính

• Cầu kéo: tổng cầu vượt tổng cung (tăng chi tiêu công, tăng tín dụng)
• Chi phí đẩy: giá nguyên liệu, xăng dầu, lương tối thiểu tăng
• Cung tiền: Ngân hàng Trung ương phát hành tiền quá mức so với tăng trưởng kinh tế thực

Ví dụ tại Việt Nam

Năm 2008, CPI tăng 19,89% - mức cao nhất nhiều thập kỷ. Năm 2011 tiếp tục tăng 18,58% do giá lương thực, xăng dầu thế giới và chính sách tiền tệ nới lỏng giai đoạn trước. Giai đoạn 2022-2023, lạm phát tăng trở lại do giá năng lượng toàn cầu và đứt gãy chuỗi cung ứng.

Quy định pháp luật Việt Nam

Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 2010 (Luật số 46/2010/QH12), Điều 4 quy định ổn định giá trị đồng tiền là một trong các mục tiêu chính sách tiền tệ. Nghị quyết 01/NQ-CP hằng năm của Chính phủ đặt mục tiêu kiểm soát lạm phát dưới 4%, làm cơ sở để NHNN điều hành lãi suất, tỷ giá và tăng trưởng tín dụng phù hợp.