Hàng hóa công cộng

Hàng hóa công cộng (Public Good) là gì?

Hàng hóa công cộng là loại hàng hóa đặc biệt trong nền kinh tế có hai đặc tính cốt lõi: không loại trừ (non-excludable) - không thể ngăn cấm ai sử dụng, và không cạnh tranh (non-rivalrous) - việc một người sử dụng không làm giảm khả năng sử dụng của người khác. Theo lý thuyết kinh tế học của Samuelson (1954), đây là dạng hàng hóa mà thị trường tự do thường thất bại trong việc cung cấp (market failure), đòi hỏi sự can thiệp của Nhà nước.

Đặc điểm

• Không loại trừ: Không thể hoặc không hiệu quả khi ngăn ai đó sử dụng (ví dụ: không thể chặn ánh sáng đèn đường).
• Không cạnh tranh: Chi phí biên phục vụ thêm một người dùng bằng 0.
• Vấn đề người đi xe miễn phí (free-rider): Người dùng có xu hướng giấu nhu cầu để hưởng lợi mà không trả tiền.
• Do Nhà nước cung cấp: Thường được tài trợ từ ngân sách nhà nước.

Ví dụ

Hệ thống đèn giao thông, đèn đường, hải đăng, quốc phòng, an ninh quốc gia, dịch vụ phát thanh truyền hình công cộng. Tại Việt Nam, các công trình hạ tầng giao thông công cộng được đầu tư theo Luật Đầu tư công 2019 (Luật số 39/2019/QH14) và Luật Ngân sách nhà nước 2015.