Giảm phát

Giảm phát là gì?

Giảm phát (Deflation) là hiện tượng mức giá chung của nền kinh tế giảm liên tục trong một thời kỳ, thường được đo lường qua chỉ số giá tiêu dùng (CPI) âm trong nhiều kỳ liên tiếp. Khác với giảm giá cục bộ ở một số mặt hàng, giảm phát phản ánh xu hướng giảm trên diện rộng của toàn bộ hàng hóa, dịch vụ, kéo theo sản xuất và tiêu dùng đều suy giảm.

Đặc điểm chính

• Mức giá chung giảm liên tục trong nhiều kỳ (CPI âm)
• Cầu tiêu dùng sụt giảm vì người dân hoãn mua chờ giá xuống thêm
• Sản xuất đình trệ, doanh nghiệp cắt giảm lao động, thu nhập giảm
• Gánh nặng nợ thực tế tăng do giá trị đồng tiền tăng
• Lãi suất danh nghĩa gần 0% nhưng lãi suất thực vẫn dương, kích thích giữ tiền thay vì đầu tư

Nguyên nhân phổ biến

Cầu tổng thể suy yếu, cung tiền bị thắt chặt, đổ vỡ bong bóng tài sản, hoặc khủng hoảng tài chính - ngân hàng. Giảm phát thường đi kèm suy thoái và tỷ lệ thất nghiệp cao.

Ví dụ thực tế

Nhật Bản trong "thập kỷ mất mát" 1990s đã chìm trong giảm phát kéo dài, nền kinh tế đình trệ nhiều năm. Tại Việt Nam, giai đoạn 2000-2003 từng có tháng CPI âm nhẹ do tác động dư thừa cung sau khủng hoảng khu vực 1997.

Quy định pháp luật Việt Nam

Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 2010 (Luật số 46/2010/QH12), Điều 4 quy định ổn định giá trị đồng tiền là mục tiêu chính, qua đó phòng ngừa cả lạm phát và giảm phát. Nghị quyết 01/NQ-CP hằng năm của Chính phủ đặt mục tiêu kiểm soát lạm phát (CPI dương) để giữ giá trị đồng Việt Nam, đồng thời tránh rơi vào vòng xoáy giảm phát.