Collateral – Tài sản đảm bảo

Collateral – Tài sản đảm bảo trong tín dụng là gì?

Collateral (tài sản đảm bảo – TSĐB) là yếu tố C thứ tư trong phân tích tín dụng 5C, đóng vai trò phương tiện bảo đảm cho nghĩa vụ trả nợ của khách hàng theo Bộ luật Dân sự 2015 và các nghị định hướng dẫn. TSĐB không thay thế được năng lực trả nợ nhưng là lớp bảo vệ cuối cùng (secondary source of repayment) khi xảy ra rủi ro vỡ nợ.

Phân loại và đặc điểm

• Bất động sản: Quyền sử dụng đất, nhà ở, công trình xây dựng – phổ biến nhất, chiếm ~70% giá trị TSĐB tại các NHTM Việt Nam.
• Động sản: Máy móc thiết bị, phương tiện vận tải, hàng hóa trong kho.
• Tài sản tài chính: Sổ tiết kiệm, chứng chỉ tiền gửi, cổ phiếu, trái phiếu niêm yết.
• Bảo lãnh bên thứ ba: Bảo lãnh của NHTM khác, bảo lãnh của công ty mẹ, bảo lãnh Chính phủ.

Các nguyên tắc quan trọng

• Tỷ lệ cho vay/giá trị TSĐB (LTV): Thông thường không quá 70% với BĐS, 50% với động sản, 80% với tiền gửi.
• Định giá độc lập: TSĐB phải được định giá bởi tổ chức thẩm định giá đủ điều kiện theo Luật Định giá 2024, có hiệu lực tối đa 6 tháng.
• Tính khả thi xử lý: Đánh giá tính thanh khoản, khả năng chuyển nhượng, thời gian xử lý nợ dự kiến.

Ví dụ minh họa

Khách hàng vay mua nhà 5 tỷ đồng, TSĐB là căn hộ trị giá 6 tỷ (định giá bởi Công ty thẩm định giá ABC). Ngân hàng cho vay tối đa 70% × 6 tỷ = 4,2 tỷ, LTV = 70%. Khoản vay còn lại 800 triệu khách hàng phải trả bằng vốn tự có theo quy định.