Cán cân thanh toán quốc tế

Cán cân thanh toán quốc tế (Balance of Payments - BOP) là gì?

Cán cân thanh toán quốc tế là bảng thống kê tổng hợp toàn bộ giao dịch kinh tế giữa cư dân và phi cư dân của một quốc gia trong một kỳ nhất định, được lập theo chuẩn BPM6 (Balance of Payments and International Investment Position Manual, ấn bản lần 6) của IMF năm 2009. BOP phản ánh quan hệ kinh tế đối ngoại toàn diện, là cơ sở để NHNN điều hành tỷ giá, dự trữ ngoại hối và chính sách tiền tệ.

Cấu trúc cán cân thanh toán

• Tài khoản vãng lai: Gồm cán cân thương mại (xuất - nhập khẩu), dịch vụ (du lịch, vận tải), thu nhập sơ cấp (lương, lãi, cổ tức), thu nhập thứ cấp (kiều hối, viện trợ).
• Tài khoản vốn: Ghi nhận chuyển giao vốn không hoàn lại như ODA, viện trợ phát triển chính thức.
• Tài khoản tài chínn: Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đầu tư gián tiếp (cổ phiếu, trái phiếu), tín dụng thương mại, vay nợ.
• Tài khoản dự trữ: Biến động dự trữ ngoại hối do NHNN quản lý, đảm bảo cân đối tổng thể.

Ví dụ thực tế

Theo báo cáo của NHNN, năm 2022 cán cân thanh toán Việt Nam thặng dư khoảng 5,8 tỷ USD. Trong đó, tài khoản vãng lai thặng dư 1,1 tỷ USD nhờ kiều hối đạt 19 tỷ USD, FDI giải ngân 17,9 tỷ USD, bù đắp thâm hụt thương mại 12,4 tỷ USD. Kết quả này giúp dự trữ ngoại hối tăng mạnh, ổn định tỷ giá.

Cơ sở pháp lý

Việc lập BOP tại Việt Nam tuân thủ Pháp lệnh Ngoại hối 2005 (sửa đổi 2013) Điều 4-6, các Thông tư hướng dẫn của NHNN về chế độ báo cáo thống kê, đảm bảo đối chiếu chuẩn BPM6 và công bố định kỳ theo Luật Thống kê 2021.