Bất bình đẳng thu nhập

Bất bình đẳng thu nhập là gì?

Bất bình đẳng thu nhập (Income Inequality) là tình trạng chênh lệch về thu nhập giữa các cá nhân, hộ gia đình hoặc nhóm dân cư trong một quốc gia hoặc khu vực. Đây là vấn đề kinh tế - xã hội quan trọng, được đo lường phổ biến bằng hệ số Gini - có giá trị từ 0 (bình đẳng tuyệt đối) đến 1 (bất bình đẳng tuyệt đối). Bất bình đẳng thu nhập ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng bền vững, an sinh xã hội và ổn định chính trị của mỗi quốc gia.

Đặc điểm

• Nguyên nhân chính: chênh lệch về trình độ giáo dục, kỹ năng lao động, cơ hội việc làm, sở hữu tài sản và hiệu quả của chính sách phân phối lại thu nhập.
• Tại Việt Nam, hệ số Gini tăng từ khoảng 0,42 (năm 2010) lên khoảng 0,46 (năm 2022) theo Tổng cục Thống kê, cho thấy xu hướng gia tăng bất bình đẳng trong quá trình đô thị hóa.
• Được điều chỉnh bằng các công cụ: Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 (sửa đổi, bổ sung 2012, 2014) với thuế suất lũy tiến, Luật Bảo hiểm xã hội 2014, các chính sách trợ cấp xã hội theo Nghị định 20/2021/NĐ-CP.
• Nghị quyết 02-NQ/TW ngày 12/6/2021 của Bộ Chính trị xác định rõ mục tiêu giảm chênh lệch giàu nghèo, tăng cường an sinh xã hội.

Ví dụ

Theo Báo cáo Thường niên Kinh tế Việt Nam 2023 (Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam), khoảng cách thu nhập giữa nhóm 20% dân số giàu nhất và nhóm 20% nghèo nhất đã tăng lên khoảng 8,4 lần vào năm 2022, so với 7,4 lần năm 2018. Để giảm thiểu tình trạng này, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã triển khai chính sách tăng lương cơ sở, mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và thực hiện xóa đói giảm nghèo bền vững theo Chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2022-2025.