Vốn gốc danh nghĩa

Vốn gốc danh nghĩa là gì?

Vốn gốc danh nghĩa (Notional Principal Amount) là giá trị tham chiếu được hai bên thỏa thuận trong hợp đồng phái sinh lãi suất, dùng làm cơ sở tính toán các dòng tiền lãi. Bản thân khoản vốn này không được trao đổi thực tế giữa các bên, mà chỉ là "con số ảo" để xác định quy mô giao dịch. Khái niệm này được quy định tại Điều 2 Nghị định 60/2015/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của thị trường OTC phái sinh tại Việt Nam.

Đặc điểm

• Không trao đổi thực tế: Hai bên chỉ thanh toán phần chênh lệch lãi suất, không chuyển giao khoản gốc 100 tỷ VND.
• Cơ sở tính lãi: Lãi suất cố định hoặc thả nổi được nhân với vốn gốc danh nghĩa để ra dòng tiền.
• Phân tách rủi ro: Giúp cô lập rủi ro lãi suất (market risk) khỏi rủi ro tín dụng (credit risk).
• Quy mô đa dạng: Tại Việt Nam, giao dịch IRS giữa các TCTD thường từ 100 tỷ VND đến hàng nghìn tỷ VND.

Ví dụ

Ngân hàng A và Ngân hàng B ký hợp đồng IRS với vốn gốc danh nghĩa 500 tỷ VND, kỳ hạn 3 năm. A trả lãi cố định 6%/năm, nhận lãi thả nổi (Lãi suất tiền gửi liên ngân hàng 6 tháng + 1%). Hai bên chỉ thanh toán chênh lệch: nếu lãi thả nổi kỳ này là 7%, B trả A khoản (7% - 6%) × 500 tỷ × 0,5 = 2,5 tỷ VND. Khoản 500 tỷ VND không hề được chuyển nhượng.