Thế chấp tài sản

Thế chấp tài sản trong hoạt động ngân hàng

Thế chấp tài sản được quy định tại Điều 317 Bộ luật Dân sự 2015 là giao dịch bảo đảm giữa bên thế chấp và bên nhận thế chấp, theo đó bên thế chấp dùng tài sản để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ mà không chuyểu giao tài sản cho bên nhận thế chấp. Trong lĩnh vực ngân hàng, thế chấp là biện pháp bảo đảm quan trọng nhất, chiếm trên 70% giá trị bảo đảm trong các khoản cấp tín dụng.

Đặc điểm pháp lý

• Tài sản thế chấp: Bất động sản, động sản, quyền tài sản (Điều 323 BLDS 2015) như quyền sử dụng đất, quyền đòi nợ, cổ phiếu, giấy tờ có giá.
• Hình thức: Phải lập thành hợp đồng bằng văn bản, có công chứng/chứng thực đối với bất động sản theo Luật Công chứng 2014.
• Đăng ký giao dịch bảo đảm: Bắt buộc đăng ký tại Văn phòng đăng ký đất đai hoặc Trung tâm Đăng ký giao dịch, tài sản tại Cục Đăng ký quốc gia giao dịch bảo đảm (Nghị định 102/2017/NĐ-CP).
• Phạm vi bảo đảm: Gốc, lãi, phí, lãi quá hạn, chi phí phát sinh (Điều 321 BLDS 2015).

Xử lý tài sản thế chấp

Theo Điều 326 BLDS 2015, khi nghĩa vụ đến hạn mà bên thế chấp không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, bên nhận thế chấp có quyền yêu cầu bán đấu giá tài sản hoặc tự bán theo thỏa thuận. Lưu ý: Ngân hàng thương mại phải thông báo bằng văn bản cho bên thế chấp ít nhất 15 ngày trước khi xử lý tài sản.

Ví dụ thực tế

Khách hàng A vay Vietcombank 5 tỷ đồng mua nhà, thế chấp chính căn nhà đó. Sau 36 tháng trả nợ đúng hạn, khách hàng mất khả năng thanh toán 6 tháng liên tiếp. Vietcombank gửi thông báo yêu cầu xử lý tài sản qua đường bưu điện (có xác nhận), đồng thời niêm yết công khai việc đấu giá tài sản trên website. Căn nhà được định giá 6,5 tỷ đồng, bán đấu giá được 6 tỷ đồng, ngân hàng thu hồi nợ gốc 4,8 tỷ cộng lãi phạt 200 triệu, số dư 1 tỷ trả lại khách hàng A.