Phân phối thu nhập

Phân phối thu nhập là gì?

Phân phối thu nhập (Income Distribution) là cách thức phân chia tổng thu nhập quốc gia giữa các cá nhân, hộ gia đình và các nhóm dân cư trong xã hội. Đây là chỉ tiêu quan trọng phản ánh mức độ công bằng xã hội, được Tổng cục Thống kê Việt Nam đo lường thông qua Khảo sát mức sống dân cư (VHLSS) định kỳ hàng năm.

Đặc điểm

• Hệ số Gini: dao động từ 0 (bình đẳng tuyệt đối) đến 1 (bất bình đẳng tuyệt đối); thường dùng để so sánh quốc tế.
• Phân nhóm quintile: chia dân số thành 5 nhóm thu nhập từ thấp đến cao, mỗi nhóm 20% dân số.
• Tỷ số thu nhập: so sánh thu nhập nhóm 20% giàu nhất với nhóm 20% nghèo nhất (rich-to-poor ratio).
• Công cụ điều chỉnh: chính sách thuế thu nhập, phúc lợi xã hội, lương tối thiểu vùng theo Nghị định 74/2024/NĐ-CP.

Ví dụ

Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê năm 2023, hệ số Gini của Việt Nam khoảng 0,374. Nhóm 20% hộ giàu nhất có thu nhập gấp khoảng 6,8 lần nhóm 20% nghèo nhất. Theo Nghị quyết 10-NQ/TW ngày 03/06/2022 của Bộ Chính trị về định hướng chiến lược phát triển KT-XH, Việt Nam đặt mục tiêu giảm hệ số Gini xuống dưới 0,35 vào năm 2030, thông qua hệ thống thuế thu nhập cá nhân tại Luật Thuế TNCN 2007 (sửa đổi, bổ sung) và các chương trình an sinh xã hội.