Ngân hàng đầu tư

M&A trong lĩnh vực ngân hàng

Banking M&A (Mergers & Acquisitions)

M&A ngân hàng là hoạt động mua lại, hợp nhất hoặc sáp nhập giữa các tổ chức tín dụng nhằm mở rộng quy mô vốn, mạng lưới, thị phần hoặc tái cơ cấu hệ thống. Mọi thương vụ đều phải được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) chấp thuận bằng văn bản theo quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng 2010 (sửa đổi, bổ sung 2017).

M&A trong lĩnh vực ngân hàng là gì?

M&A (Mergers & Acquisitions) ngân hàng là hoạt động chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần vốn điều lệ, sáp nhập, hợp nhất giữa các ngân hàng thương mại (NHTM), công ty tài chính, công ty cho thuê tài chính và các tổ chức tín dụng (TCTD) phi ngân hàng tại Việt Nam. Đây là công cụ quan trọng trong tái cơ cấu hệ thống ngân hàng, đặc biệt sau giai đoạn 2011-2015 khi hàng loạt NHTM yếu kém được xử lý.

Khung pháp lý chính

Luật Các tổ chức tín dụng 2010 (sửa đổi 2017), Điều 153-156 quy định về chia, tách, hợp nhất, sáp nhập TCTD.
Thông tư 04/2010/TT-NHNN hướng dẫn điều kiện chuyển nhượng cổ phần giữa cổ đông.
Thông tư 33/2015/TT-NHNN quy định về sáp nhập, hợp nhất, mua lại TCTD.
Nghị định 01/2014/NĐ-CP về đầu tư vốn nhà nước vào TCTD.

Điều kiện để NHNN chấp thuận

Bên mua phải duy trì tỷ lệ an toàn vốn (CAR) tối thiểu 8% theo Basel II hoặc 10% theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN.
Không vi phạm các tỷ lệ bảo đảm an toàn: tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn tối đa 40%, tỷ lệ cho vay/trên vốn tự có tối đa 25% đối với một khách hàng.
Bên chuyển nhượng không đang trong tình trạng kiểm soát đặc biệt hoặc bị xử lý theo Nghị quyết 42/2017/QH14.

Các thương vụ điển hình tại Việt Nam

2008: Vietcombank mua lại 100% vốn Western Bank với giá 0 đồng kèm khoản nợ 2.600 tỷ đồng được NHNN xử lý.
2012: HDBank sáp nhập PG Bank, nâng tổng tài sản lên hơn 50.000 tỷ đồng.
2013: SHB sáp nhập Habubank, mở rộng mạng lưới thêm 100 điểm giao dịch.
2014-2015: Liên tiếp các thương vụ: OCB sáp nhập Phương Đông, TPBank nhận sáp nhập HBB, LPB sáp nhập CMB, VietCapital Bank nhận sáp nhập Vinamoney.
2024: VIB hoàn tất mua lại Bản Việt (BVBank) với giá 0 đồng kèm cam kết xử lý nợ xấu.

Phân biệt hai hình thức chính

Mua bán (Acquisition): Nhà đầu tư mua lại phần vốn góp (tối thiểu 51% đối với NHTM cổ phần) để trở thành cổ đông chi phối. Tổ chức mua lại giữ nguyên tên, pháp nhân, giấy phép riêng.

Sáp nhập (Merger): Một hoặc nhiều TCTD bị giải thể, toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ được chuyển sang TCTD nhận sáp nhập theo Điều 153 Luật Các TCTD.

Xem tất cả thuật ngữ